«Гъе, мардзæ, исчи…»

0
262

Не ‘гъдæуттыл цас фылдæр дзурæм, уыйбæрц кæрæдзи цыма къаддæр æмбарын райдыдтам. Æрвылбон, Хицауадæй райдай æмæ уынгмæрзæджы онг нæ мадæлон ‘взаджы хъысмæтыл тыхсæм. Уый хыгъд ацы фарста комкоммæ кæмæ хауы, уыдон ыл бæрнондæрæй куы кусиккой, уæд бæргæ хуыздæр уаид! Фæлæ… Иуæй-иутæм байхъус, уæд ацы фарста лыг кæнын комкоммæ хæссынц Хицауадмæ. Дзæбæх куы ахъуыды кæнæм, уæд уый афтæ нæу. Фæлæ мах адæмæн сæ фылдæр афтæ сты, æмæ аххосджын сæхæдæг ма уæнт, æндæр чифæнды дæр уæд.

Уымæй уæлдай та ма ныр нæ иуæй-иу хистæртæ æппæт аххосæгтæ бæттынц кæстæртимæ. Хистæртæ мын ныххатыр кæнæнт, фæлæ иуæй-иу хатт ахæмтыл сæмбæлын, æмæ … Нæ сæм — æгъдау, нæ — хи уарзондзинад. Афтæмæй сæм байхъус, уæд уыдонæй лæгдæр дунейыл нæй.

Æрæджы Дзанайы-фырты уынгыл цы чингуыты дукани ис, уырдæм фæцæйцыдтæн. Мæ фæндаг акодтон Сабырдзинады проспектыл. Æрыгон фæсивæдæй дзы къух акæнæн нæ уыд. Æрмæст иу ран бандоныл бадтысты ацæргæ лæгтæ цыппарæй. Сæ фарсмæ уырыссаг арахъхъы иу авг, дзулы æрдæг, бадынц, цæл кæнынц æмæ сæ цурты цы чызджытæ цыд, уыдонмæ дзæгъæлдзырд кæнынц. Æмæ сæ дзыхæй цы нæ худинаггæнæн дзырдтæ хауд! Фæлæ сæм ничи дзырдта. Иуæй «хистæртæ» уыдысты, иннæмæй та хал сис æмæ йæ быны — фаджыс. Нæ сæм фæлæууыдтæн æз æмæ сын бауайдзæф кодтон. Раст зæгъгæйæ мæм ницы сдзырдтой. Фæлæ йæ бæллæх уый мидæг ис, æмæ адоны хуызæн «хæрзæгъдау» лæгтæ, хъыгагæн, сарæх сты…

Иу æнахуыр диссагæн та æвдисæн æрæджы уыдтæн. Алкæмæ дæр фарн бадзурæд. Уыдтæн зианы. Æгъдау куыд амоны, афтæ бацыдыстæм, тæфæрфæс ракодтам, æрлæууыдыстæм, кæм æмбæлы, уым. Адæм æмбырд кодтой. Мах зианæй гыццыл дæрддзæф уыдыстæм æмæ нæм нæ зынд, чырыны уæлхъус цы хабæрттæ цыд, уыдон. Уалынмæ дын æнæнхъæлæджы кæцæйдæр ирон музыкæ азæлыд æмæ цавæрдæр сылгоймаджы хъæлæс айхъуыст… Фыццаг æй ничи рахатыд, цы æрцыд, уый. Адæм кæрæдзимæ ракæс-бакæс кодтой. Мæхи сындæг къахдзæфтæй бахæстæгдæр кодтон. Æмæ дын мæнæ диссаг. Чырыны фæйнæфарс — бæрзонд къæхтыл музыкалон колонкæтæ. Фæлæ йæхи хъарæггæнæг чи скодта, æмæ тарст рувасы хуызæн рæдыдтытимæ чи дзырдта, уый нæ зынд. Æз мæхи ноджы тынгдæр бахæстæг кодтон. Кæсын, æмæ адæмы фæстæ иу сылгоймаг йæхицæн стъол æрæвæрдта, йæ разы микрофон, гæххæттыл цыдæр фыстытæ, сæр æнæфаст æмæ йæхимæ гæсгæ уæззау хъæлæсы уагæй мардæн йæ царды хабæрттæ кæсы. Кæмдæр ирон адæмон сфæлдыстады чиныг йæ къухтæм бафтыд æмæ уырдыгæй дæр цыдæр ныхæстæ сахуыр кодта. «Уым чызг чындзы нал цæуы, лæппу чындз нал хæссы….», фæлæ ацы ныхæстæ кæм æмæ кæмæн дзургæ сты, уый та уæвгæдæр нæ зыдта. Уый нæ зоны, æмæ ацы хъарæджы ныхæстæ 70-æмæ 80-аздзыд зианы уæлхъус дзургæ не сты, фæлæ, Хуыцау бахизæд, судзаггаг зианы уæлхъус…

Хаттæй-хатт-иу скусын кодта Хетæгкаты Къостайы фыст æмдзæвгæ «Додой» нæ артисттæй чидæр куыд кæсы, уый дискыл фыстæй. Фæлæ уый ацы зианмæ цы бар дардта, уымæн абон дæр ницы æмбарын.

Кæй зæгъын æй хъæуы, тынг хъыг мын уыд, нæ ирон зиан ахæм уавæрмæ кæй æрцыд, уый. Бынтон та мæхицæн бынат уæд нал ардтон, æмæ уыцы «хъарæг-æрдиаггæнæг» ус æлхæд, æххуырст у, уый куы базыдтон, уæд. Куыд рабæрæг, афтæмæй, дам, ын æхца бафыстой, цæмæй æрбацæуа æмæ йæ «диссаджы» хъарджытæй адæмты зæрдæтæ фехала. Фæлæ сахаты бæрц цы æнæхъæугæ дзæнгæда фæцагъта, уым æз иунæг хъарæджы ныхас дæр нæ фехъуыстон.

Уый ницы у, фæлæ ма куыд æрыхъуыстон, афтæмæй, горæты ис ахæм амалхъом адæймаг æмæ йæм хистæртæ балхæнæн ис. Иу хистæры аргъ, дам, у фондз мин сомы æртæ сахатмæ. Уыцы митæ чи кæны, уый ирон адæймаг тынг зын схонæн у. Уæвгæ йæм адæймаджы миниуджытæй исты куы уаид, уæд ахæм митæ дæр нæ кæнид. Фæлæ ныр ацы хъуыддаг дæр бизнес хонынц. Æхца бакус æмæ куыдфæндыйæ дæр уæд…

Бынтон диссаг та нæ кувæггаг æртæ чъирийы систы. Кæй куыд фæнды, афтæ сæ хъазы. Уымæй дæр сæ хъазынц нæхи ирон минæвæрттæ. Ам, Ирыстоны уæвгæйæ, уыцы митæ кæнын чи нæ уæнды, кæнæ йæ «конкуренттæ» кæй нæ уадзынц, уыдон ацыдысты дард Мæскуымæ æмæ уым сæ куыст кæнынц. Æмæ цынæ хуызæн «ног» чъиритæ æрхъуыды кодтой: кæсагимæ, банантимæ, зокъотимæ, хуыйы фыдимæ…

Цæмæн бадынц хъусæй, ирон æгъдæуттыл дзургæйæ æрвылбон сырх зынг чи уадзы, уыдон, нæ ирон фысджытæ æмæ поэттæ? Куыд ис уый гæнæн, æмæ дын дæ фындзы бын дæ фыдæлты æгъдæуттæй хъазæнт æмæ сæм мацы сдзур?!

КАСАТЫ Аламир

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here