Ивддзинæдтæ — республикæйы медицинон кусæндæтты

0
123

Нæ республикæйы Æнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад равдыста хорз хъæппæрис — ивгъуыд сабаты республикæйы дзыллон хабархæссæг фæрæзты минæвæрттæн сарæзта пресс-тур горæты сæйраг медицинон кусæндæттыл. Дзыллон хабархæссæг минæвæрттæ сæхи цæстæй федтой, алы ран дæр дзы цы ивддзинæдтæ цæуы, уый. Рынчындæтты сæйраг дохтыртимæ, хайæдты сæргълæуджытимæ, дохтыртимæ æмæ рынчынтимæ аныхас кæныны фадат дæр сын уыд.

Фыццаг уал журналисттæ бабарæг кодтой Тагъд æххуысы клиникон рынчындон. Гинекологийы хайад бирæ азты цы зæронд бæстыхайы уыд, уырдыгæй ивд æрцыд æндæр ранмæ. Ивгъуыд азы ноябры уый æрбынат кодта рынчындоны сæйраг корпусы æртыккæгæм уæладзыджы, раздæр медицинон академийы хирургийы æмæ травматологийы кафедрæтæ кæм уыдысты, уыцы ран. Кафедрæтæн та сæ бынат ивд æрцыд раздæры гинекологийы зæронд бæстыхаймæ. Уымæн æмæ, ныхас рынчынтæ æмæ студенттыл куы цæуа, уæд аккаг уавæртæ, фыццаджыдæр, аразгæ сты рынчынтæн. Ацы службæтæн сæ бынæттæ баивыны фæндоныл сразы сты республикæйы Хицауад æмæ Æнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад. Гинекологийы хайады дохтыртæ æмæ медицинон кусджытæ раздæр цы уавæрты архайдтой æмæ дзы рынчынты цы уавæрты дзæбæх кодтой, уыдон сæ нырыккон уавæртимæ абарæн нæй — цæхæртæкалгæ палатæтæ, къæлидортæ, операцитæгæнæн блоктæ. Хайады ис 70 бынаты рынчынтæн. Йæ сæргълæууæг Таматы Фатимæ куыд зæгъы, афтæмæй операцитæн сæ фылдæр кæнынц эндоскопæй, ома, рынчын бирæ æнцондæрæй кæмæн быхсы, ахæм нырыккон медицинон фæрæзæй. Алы сылгоймагæн дæр йæ низыхатмæ гæсгæ цы хостæ хъæуы, уыдон се ‘ппæт дæр сты рынчындоны.

Сæйраг дохтыр Томайты Марат куыд радзырдта, афтæмæй рынчындоны кусджытæн сæ мызд фыст цæуы афоныл. Мызд фæфылдæр кæныны хъуыддаг къухы æххæстæй нæма æфты, нырмæ уал сæ мыздыл 50 проценты бафтыдтой реанимацион хайады кусæг дохтыртæ æмæ медицинон кусджытæн, уымæн æмæ адонæн сæ куыст, иннæ хайæдтимæ абаргæйæ, у дзæвгар зындæр. Рынчындоны травматологийы хайады сæргълæууæг Дзæхаты Владимир куыд загъта, афтæмæй хирургион службæ алы бон дæр рынчынтæн æххæст кæны, быхсæн кæмæн нал вæййы, ахæм тагъд æххуыс. Сæ куысты уавæртæй сты разы, хирургион бригадтæ сты æххæст, дохтыртæн куысты уæгъд бынат ныртæккæ нæй. Реанимацион хайады сæргълæууæг Хъаммæрзаты Раман та, сæ куысты уавæртыл дзургæйæ, загъта, æрæджы сæм кæй фæзынд, уæззау рынчынтæ кæмæй улæфынц, æртæ ахæм ног ИВЛ аппараты, стæй газоанализатор, æнæ уымæй дæр тыхст рынчынæн гæнæн нæй. Сæ куыст уæззау кæд у, уæддæр хайад у куыстхъом, разы сты, сæ мыздыл сын кæй бафтыдтой, уымæй дæр. Æрмæст хайад иуцасдæр хъуаг æййафы дæсны реаниматологтæ æмæ анестезиологтæй. Дæсны специалисттæ сæм цæмæй фылдæр уа, ууыл архайы рынчындоны разамынд. Зæгъæм, хæрзæрæджы Уæрæсейы Æнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад республикæйæн цы æртæ квотæйы радих кодта, уыдонмæ гæсгæ æртæ специалисты арвыстой сæ арæхстдзинад нывылдæр кæнынмæ. Фæстæмæ уыдон æрыздæхдзысты дæсны эндопротезисттæй. Журналисттæ бабæрæг кодтой гастроэнтерологийы хайад дæр. Хайад ис кæлæддзаг зæронд бæстыхайы. Ацы ран рынчынты цы уавæрты дзæбæх кæнынц, уыдонæн быхсæн нал ис рагæй дæр. Сæйраг дохтыры ныхасмæ гæсгæ, фидæны фæнд кæнынц, ацы хайад, стæй лаборатори, рынчындоны кæрты æрдæгарæзтæй цы бæстыхай лæууы, уырдæм раивын. Йæ арæзтад кæронмæ ахæццæ кæнынæн разынд инвестортæ. Ацы азы кæронмæ ног ран æрбынат кæндзæн Сывæллæтты республикон клиникон рынчындоны инфекцион хайад дæр. Рынчындоны территорийыл ацы хайадæн бæстыхай арæзт æрцыд раздæр, фæлæ цалдæр азы дæргъы «зæрæстонæй» лæууыд, æмæ йын кæронмæ ахæццæ кæныны гæнæн нал æмæ нал уыд. Ныр йæ арæзтад кæронмæ ахæццæ кæныны хъуыддаг «Цæгат-Кавказы Федералон зылды райрæзты» нысанмæарæзт программæмæ хаст æрцыд, æмæ хъуыддаг йæ бынатæй фезмæлыд — афæдзы кæронмæ бæстыхæй уыдзæн æппæтæй дæр цæттæ. Рынчындоны сæйраг дохтыр Икъаты Мурат куыд зæгъы, афтæмæй дзы уыдзæн 6 хайады æмæ рынчын сывæллæттæн 100 бынаты. Ардæм цы рынчын сывæллæтты ласдзысты, уыдонæй алкæмæн дæр йæ низыхатмæ гæсгæ уыдзæн хицæн исæн ран. Инфекцион хайад ныртæккæ цы зæронд бæстыхайы ис, уый та реконструкцигонд æрцæудзæн, æмæ дзы æрбынат кæндзæн, ныртæккæ соматикон хайады бæстыхайы фыццаг уæладзыджы къуындæг уавæрты чи архайы, сывæллæтты уыцы поликлиникæ. Соматикон хайады бæстыхай дæр у цалцæггæнинаг, æмæ уыцы хъуыддаг дæр ис республикæйы Æнæниздзинад хъахъхъæнынады министрады пъланы. Сывæллæтты рынчындоны дæр ис дæсны медицинон кусджыты фарста. Нæ фаг кæнынц сывæллæтты хирургтæ, неонатологтæ, реаниматологтæ.

Журналисттæн сæ дарддæры балц уыд Республикæйы клиникон рынчындонмæ, дадзинты центрмæ. Центры специалисттæ, сæ сæргъы рынчындоны сæйраг дохтыр Моргуаты Аслæнбег, афтæмæй равдыстой, центр куыд кусы, уый, операцитæгæнæн блоктæ, сæ ног аппаратурæ, центры реанимацион хайад, рынчынты палатæтæ. Дадзинты центр арæзт у фондз хайадæй, уырдæм хаст цæуынц диагностикон службæтæ, компьютерон томографи, неврологион, кардиологион службæтæ æмæ æндæртæ. Дадзинты центр æххæст кæны диагностикон-дзæбæхгæнæн мадзæлтты æппæт комплекс дæр. Рынчыны ардæм куы æрбаласынц, уæд йæ уæвæры тыххæй бæлвырд информаци раздæр æрвыст æрцæуы сæйраг монитормæ. Ангиограф «фены», дадзинты куысты гыццылдæр ивддзинæдтæ кæцы ран æрцыд, уый, зæгъæм, зæрдæйы дадзинты, сæрымагъзы дадзинты, къæхты дадзинты, стæй уыцы информаци дохтыртæ равзарынц æмæ уынаффæ рахæссынц, рынчынæн цы хуызы баххуыс кæнын хъæуы, уый тыххæй. Операцитæ ацы ран кæнынц бынæттон анестезияйæ пайда кæнгæйæ. Палатæты алы рынчынæн дæр йæ хуыссæны раз ис йæ уавæрмæ цæстдарæг монитортæ, хуыссæнтæ сæхæдæг сты бирæфункционалон, инсульт æмæ инфарктæй уæззау рынчынты уавæры домæнтæм гæсгæ арæзт. Дадзинты центр йæ куыст куы райдыдта, уæд рынчындонæн йæ гæнæнтæ, стæй йыл цы уæз цæуы, уый дæр дзæвгар фæфылдæр сты. Сæйрагдæр та уый у, æмæ, инсульт æмæ инфарктæй рынчынтæн сæ фылдæрæн сæ низæй аирвæзыны гæнæн раздæр кæд нæ уыд, уæд сын ныр ахæм гæнæн фæзынд. Моргуаты Аслæнбег куыд радзырдта, афтæмæй фæстаг афæдзы æрдæгмæ улæфæн аппараттæ ИВЛ-ты нымæц рынчындоны фæци æртæ хатты фылдæр. Сæйраг дохтыры пъланы ма ис ацы азы кæронмæ рынчындоны байгом кæнын реанимацийы ног бынат, стæй карздæргонд терапийы æмæ, рынчын уыцы-иу хатт цы алыхуызон цæфтæ баййафы, уыдон кæм дзæбæх кæндзысты, уæлæмхасæн ахæм ног палатæтæ. Ног службæтæ кæм æрбынат кæндзысты, уыцы ран ныртæккæ цæуынц цалцæггæнæн куыстытæ.

Фæстаг цалдæр мæйы стыр ивддзинæдтæ баййæфта Тагъд æххуысы станцæ дæр. Йæ сæргъы æрлæууыд, ацы медицинон службæ дзыхъхъынногæй рацаразыныл йæ удæй арт чи цæгъды, ахæм æрыгон, фæлæ, ныридæгæн медицинон наукæты доктор чи ссис, уый — Митциты Астан. Къуыри размæ та сæм ногæй фæзынд æртæ ног тагъд æххуысы машинæйы. Медицинон аппаратурæйæ уыдон мидæгæй куыд ифтонг сты, уымæ гæсгæ, ныртæккæ республикæйы чи ис, тагъд æххуысы уыцы машинæтæн сты сæ хуыздæртæ. Ацы ног машинæты фæрцы чи феуæгъд, тагъд æххуысы уыцы æндæр æртæ машинæйы арвыстой иннæ медицинон кусæндæттæм, иу машинæ æрвыст æрцыд Кировы районы рынчындонмæ, иннæ — Æрыдоны районы рынчындонмæ, æртыккаг та лæвæрд æрцыд Республикон наркодиспансермæ. Уым машинæ баххæст кæндзысты хъæугæ аппаратурæйæ æмæ йæ цæугæ медицинон лабораторийы хуызы æрвитдзысты, фæндаггон-транспортон фыдбылыз кæм æрцæуа, уыцы ранмæ, æмæ уым бынаты бæрæг кæндзысты шофыры уавæр — нозтджын уыд, æви нæ, кæнæ наркотиктæй пайда кодта, æви нæ, æмæ уыцы хуызы цæугæ лаборатори æххуыс кæндзæн паддзахадон автоинспектортæн фыдбылыз равзарыны хъуыддаджы. Æрвылбон куыстмæ рацæуы тагъд æххуысы 28 машинæйы. Йæ сменæмæ иу дохтыр баххуыс кæны 5 — 6 рынчынæн. Суткæйы дæргъы куысты уæлхъус вæййы 21 медицинон бригады, кæд æмæ хъуамæ уой 39. Ацы нымæц ирдæй æвдисы, дохтыртæ æмæ фелсыртæ цы æгæрон стыр уæз хæссынц æрвылбон, уый. Ахæм уæззау куыстæн бирæтæ нæ бафæразынц, æмæ, станцæмæ ног адæмæй чи æрбацæуы, уыдонæн сæ фылдæр цалдæр мæйы фæстæ сæ куыст ныууадзынц. Æмæ, кæй зæгъын æй хъæуы, тагъд æххуысы станцæйы дохтыртæ нæ фаг кæнынц. Уæдæ дзы аккаг мызд дæр нæй. Æппæт ацы фарстатæ алыг кæныныл зæрдиагæй архайы станцæйы ног разамонæг. Йе ‘рбацыдимæ дзы æххæстæй кусын райдыдта системæ «ГЛОНАСС». Тагъд æххуысы алы машинæ дæр горæты цы ран ис, цы кусæг у, æппæт уыдæттæ æвдисы компьютеры монитор, æмæ, рынчынæн баххуыс кæныны фæдыл сæм куы æрбадзурынц, уæд диспетчер уырдæм арвиты, цы ранæй дзырдтой, уымæ хæстæгдæр чи разына, уыцы тагъд æххуысы машинæ. Афтæмæй цыбырдæр кæны тагъд æххуысмæ æнхъæлмæ кæсыны рæстæг. Митциты Астан куыд радзырдта, афтæмæй тагъд æххуысæн ис дыууæ хуызы: иу — быхсæн кæмæн нæй, ахæм тагъд æххуыс, ардæм хаст цæуынц инсульт, инфаркт æмæ, адæймагæн амæлынæй тæссаг кæмæй у, æндæр ахæм уæззау низтæ, æмæ уæд тагъд æххуысы машинæ рынчынмæ хъуамæ хæццæ кæна 20 минутмæ; дыккаг — æнæаргъæвгæ æххуыс, зæгъæм, адæймагæн йæ туджы æлхъывдад фæбæрзонддæр, фæкарздæр сты, иудадзыг рынчын кæмæй у, уыцы низтæ, æмæ уæд ахæм рынчынмæ машинæ хæццæ кæндзæн сахатмæ. Æрыгон разамонæгæн йæ зæрды ис бирæ хорз ногдзинæдтæ. Зæгъæм, хæдзарон телефонæй тагъд æххуысмæ фæдзурыны номыртæ сты 03, чырæг телефонæй куы дзурай, уæд та — 103. Ацы хъуыддаг алчи нæ зоны, æмæ 2017 азæй фæстæмæ тагъд æххуысмæ фæдзурынæн уыдзæн иунæг номыр — 112. Фидæны фæзындзæн «тагъд æххуысы» тыххæй дзæнгæрджытæ электронон хуызы дарддæр адæттыны гæнæн, стæй ма бирæ æндæр хорз фæндтæ. Разæнгардæй чи архайы, йæ куыстыл иузæрдион чи у, уыцы æнтыстджын разамонæгæн йæ къухы кæй бафтдзысты, уый гуырысхойаг нæу. Сæ балцы кæронбæттæны дзыллон хабархæссæг фæрæзты минæвæрттæ сæ фæндон загътой æнæниздзинад хъахъхъæнынады министр Михаил Ратмановæн, цæмæй ахæм пресс-туртæ арæзт цæуа рæстæгæй-рæстæгмæ, æмæ, республикæйы æнæниздзинад хъахъхъæнынады къабазы цы ивддзинæдтæ, цы хъуыддæгтæ цæуы, уыдон адæмæн хъусын кæной.

ДЕДЕГКАТЫ Зæлинæ

 

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here