Дзыллæты иугæнæг

0
53

Æмæ та мæнæ æрцыд, æрхъæцмæ кæмæ нæ хъæцыдыстæм æмæ нæхи зæрдиагæй кæмæ цæттæ кодтам, уыцы фарны бæрæгбон — Ирон æвзаг æмæ литературæйы бон.

Уыцы кадджын бæрæгбон не ‘ппæтыл дæр æвæры уæлдай фылдæр æмæ бæрнондæр хæстæ. Æмæ уый хъуамæ зæрдæйæ æмбарой, нæ мадæлон æвзаджы дарддæры рæзты æмæ йæ парахат кæныны фарстатæ кæмæ хауынц, уыдон. Ирон æвзаджы бæрæгбон хъуамæ уа алы бон дæр, алы сахат дæр. Бæрæгбоны та-иу хъуамæ хатдзæгтæ конд æрцæуид, цы бакуыстам ирон æвзаджы сæрвæлтау афæдзы дæргъы.

Не ‘ппæт дæр мах хъуамæ нæхи хъарæм ууыл, цæмæй алы ирон хæдзармæ дæр ирон æвзаг барджынæй бакъахдзæф кæна. Ууыл, æнæмæнг, кусынц Ахуырады министрад дæр, уæлдæр æмæ астæуккаг скъолаты дæр, рæвдауæндæтты дæр, газет «Рæстдзинад», телеуынынад æмæ радио дæр. Фæлæ уыдоны куыст афтæ тынг нæ сахаддзæн, бинонты ‘хсæн ирон дзырд Ходы Камалы загъдау æхсæры къæрццау куы нæ хъуыса, уæд.

Уæдæ не ‘ппæт дæр, нæ ирон адæм, зæрдиагæй бацархайæм ууыл, цæмæй ирон æвзагæн алы бон дæр бæрæгбон суа.

 

Ацы бæрæгбоны тыххæй сæ хъуыдытæ зæгъынц:

 

АНДИАТЫ Сослан, РЦИ-Аланийы Парламенты депутат, Олимпаг хъæзтыты дыууæ хатты чемпион уæгъдибар хъæбысхæстæй:

— Бæрæгбон, фыццаджыдæр, у кæстæртимæ хъомыладон куысты ахсджиагдæр мадзæлттæй иу. Цы йæ сусæг кæнæм, нæ фæсивæд иронау æвзæр дзурын байдыдтой, æмæ уыцы уавæр сраст кæныныл хъуамæ алчидæр йæхи бинонты ‘хсæн куса. Хорз уаид, ахуыргæнæн чингуытæ скъоладзаутæн æнцондæр æмбарæн куы суаиккой, уæд уый дæр.

Ирыстон кæддæриддæр йæ сæр бæрзæндты хаста æмæ абон дæр хæссы йæ номдзыд æмæ ахуыргонд хъæбултæй. Нæ ацы рæсугъд бæрæгбон ууыл дзурæг у, æмæ ахæм номдзыд, фæзминаг адæмæй кæй нæ сафтид уыдзыстæм, стæй ирон æвзаджы рæзтыл куыст дæр дарддæр кæй цæудзæн ноджы хъæппæрисджындæрæй.

Уæдæ нæ спортсментæн дæр ацы бæрæгбон хъуамæ пайда уа се ‘взаг хуыздæр зоныны хъуыддаджы. Уыдон ын йæ фарн хæссынц фæсарæйнаг бæстæтæм æмæ уымæй кад кæнынц Ирыстонæн æмæ сæ- хицæн дæр.

 

ФÆРНИАТЫ Алыксандр, хъæууонхæдзарадон наукæты доктор, профессор:

— Арæх фехъусæн вæййы ахæм зæрдæриссæн ныхæстæ: «Не ‘взаг сæфы… Не ‘взаг сæфты къахыл ныллæууыд»… Фæлæ æз уыдонимæ разы нæ дæн. Нæ мадæлон ирон æвзаг никуы фесæфдзæн. Фесæфынæй тас у, фыццаджыдæр, уыдонæн, æмæ йæ мадæлон æвзаг чи рох кæны.

Нæ мадæлон æвзагмæ рæсугъд фидæн кæй æнхъæлмæ кæсы, уый тыххæй æрхæсдзынæн иу чысыл дæнцæг. Къорд азы размæ ам, горæты, фембæлдтæн мæ хорз зонгæ Бердиаты Таймуразыл. Йемæ уыд йæ хъæбулы хъæбул. Уæд ыл цыд дыууæ азы бæрц. Æз уæд чысыл сабийыл бацин кодтон æмæ йын йæ сæр фæлмæн æрсæрфгæйæ, загътон: «Кæс-ма, йæ дедушкæйы хуызæн куыд у…» Саби мæм комкоммæ скаст æмæ мын уайдзæфы хуызы афтæ куы бакæнид: «Дедушкæйы нæ, фæлæ дадайы хуызæн дæн…»

Мæн уыцы сабийы ныхæстæ стыр ныфс бауагътой, не ‘взаг кæй никуы фесæфдзæн, уый тыххæй, æмæ уæд стыр арфæтæ фæкодтон йæ фыды фыдæн, сабийæ та хатыр ракуырдтон, дадайы бæсты дедушкæ, зæгъгæ, кæй сдзырдтон, уый тыххæй.

 

Цавæр у нырыккон ирон æвзаг?

Цавæрфæнды æхсæнадон царды дæр æвзагæй вазыгджындæр ницы ис! Æвзаг æвзагæн æххуыс у, æмæ цас рæсугъддæр, сыгъдæгдæр æмæ бæрзонддæр уа хицæн адæймаджы ныхасы уаг, уый бæрц хуыздæр, пайдадæр у литературон æвзагæн. Алы зæххон адæймаг дæр хъуамæ йæхи фæрса: «Цавæр æвзагыл дзурын? Цавæр æвзагыл дзурынц мемæ?» Уымæн æмæ ныхасы уæздандзинад иу адæймагæй аразгæ нæу, фæлæ, йемæ чи дзура, уыдонæй се ‘ппæтæй дæр. Афтæ куы нæ уа, уæд дыууæ адæймаджы кæрæдзи никуы бамбардзысты.

Хъусынгæнинаг хабармæ хъусæг куы нæ уа, уæд йæ бынатыл никуы сæмбæлдзæнис. Уый тыххæй æмæ апырх уыдзæнис æнæкæрон тыгъдады. Иуæй-иу хатт кæрæдзи кæй нæ фембарæм, уымæн дæр йæ сæйраг рахæцæн уым ис.

Уыцы фарстатæ, æвæццæгæн, алы адæймаг дæр ратты йæхимæ, суанг, сæрмагондæй ууыл чи нæ фæхъуыды кæны, уый дæр. Ахæм хъуыддæгтыл лæмбынæг чи ахъуыды кæна, æрмæстдæр уыцы адæймаг бамбардзæн, Хуыцауæй йын æвзаг цæй тыххæй лæвæрд ис, уый. Уыцы фарстайæн алчидæр дзуапп агуры йæхирдыгонау. Æмæ уый тынг вазыгджын хатдзæг у. Ахъуыды-ма кæнæм, хицæн адæймаг йæхи ‘взагыл куы нал дзура, уæд йæ мадæлон æвзаг йæ дзыхы мæлгæ кæй кæны, ууыл. Уæдæ цавæр у нырыккон ирон æвзаг? Бафæлварæм- ма равдисын, æвзаджы арæзтад куыд цæуы, уый. Поэзийы æвзаг æмæ политикæйы æвзаг, хъомылады æвзаг æмæ ахуырады æвзаг, литературон æвзаг æмæ армукъайы æвзаг нæ иумæйаг фыссынады æвзагæн йæ дойны сафæг суадæттæ сты. Æмæ дзы кæцыфæнды донратæдзæныл дæр дур куы ныффæлдахай, уæд æвзагæн йæ «хъæлæс» сæфгæ, фæсус кæны. Æмæ уыцы æцæгдзинад æрдзон, бæрнон æмæ бындурон хуызы чи нæ бамбары, уыдон сæхи къухæй се ‘взаджы хурхыл барвæндонæй бахæцынц. Кæй зæгъын æй хъæуы, уый фæстæ дойныйæ мæлæг æмæ æнæулæфтæй сæфæг æвзаг кæйдæр ныхасыуаджы амæттаг бавæййы. ХОЗИТЫ Барис, ЦИПУ-йы ирон филологийы факультеты декан

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here