Кæд ерыс, уæд ерыс!

0
48

 

Раздæр куыд хъусын кодтам, афтæмæй Цæгат Ирыстоны республикон æхсæнадон змæлд «Иудзинад»-ы æркаст-конкурстæ «Ирон дæн æз» цыдысты районты скъолаты ахуырдзауты æхсæн. Ныр та уыцы аивадон тыхджын ерысты фæуæлахизуæвæг æвзонг чызджытæ сæ хъарутæ хъуамæ бафæлвæрдтаиккой республикон æркаст-конкурсы кæронбæттæн къæпхæны. Фæлæ уал уыдон, ныр сæ ныййарджытæ æмæ сæ ахуыргæнджытимæ зонгæ кодтой, «Иудзинад» сын Металлургты галуаны цы æнахуыр диссаджы музей бацæттæ кодта, уыимæ. Ам фенæн уыд рагон ирон цардыуаджы нывтæ, нæ фыдæлтæ цæмæй куыстой, уыцы кусæнгæрзтæ æмæ кæй дардтой, ахæм дзаумæттæ, æндæр экспонаттæ дæр.

Ныр та уазджытæ æмæ фысымтæ сæ бынæттæ бацахстой Металлургты галуаны залы. Ирон музыкæйы æрдхæрæны зæлтæ райхъуыстысты æмæ амонджытæ Мамытты Ранетæ æмæ Хъалаты Маринæ рацыдысты сценæмæ. Фехъусын кодтой, кæй райдыдта Цæгат Ирыстоны республикон æхсæнадон змæлд «Иудзинад»-ы æркаст-конкурс «Ирон дæн æз»-ы кæронбæттæн къæпхæн. Уыдон радзырдтой æхсæнад фæстаг къорд азы кæстæрты æхсæн цы арфæйаг куыст кæны мадæлон æвзаг бахъахъхъæныны фыдæлты хорз æгъдæуттæ æмæ традицитæ сног кæныны тыххæй.

Дарддæр æркаст-конкурсы архайджытæ урс æмæ æндæрхуыз разгæмтты æмæ ирон зæлдаг кæлмæрзæнты схызтысты сценæмæ æмæ сæ алчидæр йæхи бацамыдта. Уыдон сты: Алагиры дыккæгæм скъолайы ахуырдзау Агънаты Аидæ, Дур-Дуры астæуккаг скъолайы ахуырдзау Зохъоты Сарæ, Хуымæллæджы астæуккаг скъолайы ахуырдзау Камиллæ Рогуль, Дзæуджыхъæуы 46-æм скъолайы ахуырдзау Хъотайты Аннæ, Црауы астæуккаг скъолайы ахуырдзау Айларты Дианæ, Къостайыхъæуы астæуккаг скъолайы ахуырдзау Мамиаты Дианæ, Дæллаг Санибайы астæуккаг скъолайы ахуырдзау Пухаты Элинæ, Æрыдоны 1-æм скъолайы ахуырдзау Гуыбаты Дианæ, Цыколайы 3-æм скъолайы ахуырдзау Зехъеты Дианæ æмæ Фарныхъæуы скъолайы ахуырдзау Хъуысаты Раисæ.

«Нырма ацы чызджыты къухты стыр æнтыстдзинæдтæ нæма бафтыд, фæлæ сæхи зæрдиагæй цæттæ кодтой æркаст-конкурсмæ. Сæ ахуыргæнджытæ дæр сæм хорз фæкастысты, æмæ сын зæгъæм стыр бузныг. Уæдæ абон нæ чызджытæ хъуамæ ирдæй равдисой нæ рагфыдæлты рæсугъд, æнæмæлгæ æгъдæуттæ. Базонгæ кæной сымах, куыд зонынц ирон мадæлон æвзаг, равдисой сæ хъарутæ, сæ арæхстдзинад кафынæй, зарынæй», — загъта амонæг Мамытты Ранетæ, æмæ Хъалаты Маринæимæ æркаст-конкурсы архайджыты базонгæ кодтой кадджын жюрийы уæнгтимæ. Уыдон сты: Республикæйы ахуырады кусджыты дæсныйад уæлдæргæнæн институты бæрнон кусæг Солтанты Джульеттæ, Хæхон аграрон университеты доцент Таматы Таймураз, Республикæйы сывæллæтты сфæлдыстады галуаны методист Хабæты Риммæ, республикæйы сылгоймæгты комитеты сæргълæууæджы хæдивæг Такъæты Иринæ, Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты филологон факультеты ахуыргæнæг Хозиты Идæ.

«Нæ ерыстæ æнцон нæ уыдзысты. Хæслæвæрдтæ нæм уыдзæн бирæ. Нæ конкурсы размæ чызджытæн лæвæрд æрцыд ахæм хæдзармæ куыст: ныффыссын нывæцæн «Ирон дæн æз». Уæдæ байхъусæм, йæ хæдзармæ куыст чи куыд сæххæст кодта, уымæ. Табуафси, чызджытæ!» — фехъусын кодта амонæг.

Фыццагдæр Агънаты Аидæ рацыд сценæмæ йæ нывæцæн дзурынмæ: «Ирон ныхас куы нæ фехъусын, уæд тыхсын райдайын», — загъта уый. — Уымæ гæсгæ алыхуызон конкурстæ æмæ фестивальтæй нæхи æнæхай нæ фæкæнæм. Мæн фæнды нæ мыггаджы хуыздæр адæмты фæзмын, æгаддзинад та мæ сæрмæ никуы æрхæсдзынæн. Нырма уал судзын сценæйыл, хъуамæ Ирыстонæн суон аивады лæггадгæнæг».

Мидисджын уыдис Зохъоты Сарæйы нывæцæн дæр. Мæн, дам, дисы æфтауы Ирыстоны дидинæгджын фæзты рæсугъддзинад. Абайты Васо фыста, зæгъгæ, бæлас бахуыскъ вæййы, йæ уидæгтæ йын куы алыг кæнынц, уæд. Уымæ гæсгæ, дам, хъуамæ хъахъхъæнæм фыдæлты хорз æгъдæуттæ æмæ традицитæ.

Æвзонг чызджыты ерысты чи архайдта æмæ уыдис, уыдон сæ цæст æрæвæрдтой Камиллæ Рогулыл. Уымæн йæ ныййарджытæ ирæттæ не сты, афтæмæй æнæ къæрццæй дзырдта иронау, цыллæ кæлмæрзæны æмæ нывæфтыд разгомы дзæбæх кафыд. «Ирон дæн æз», зæгъгæ, цы нывæцæн ныффыста, уый та фæцыд алкæй зæрдæмæ дæр. Ирон лæппутæ æмæ чызджытæн, дам, се ‘взаг рæсугъд цæмæй уа, нæ иудзинад фидар кæна, уыдæттыл архайын хъæуы Цæгатæй Хуссармæ. Йæ нывæцæны кæронбæттæны та загъта: «Æз сæрыстыр дæн, ирон кæй дæн, уымæй. Мæ райгуырæн бæстæ та у Ирыстон».

Ерысгæнæг чызджытæй алчидæр архайдта йæ нывæцæнмæ ног хъуыдытæ бахæссыныл, йæхи сæрма- гонд нывтæй йæ сфæлындыныл. Фæлæ сын уый алы хатт æмбæлгæ хуызы нæ рауад, уæддæр сæ нывæ- цæнты темæтæ уыдысты ахсджиаг. Зæгъæм, Хъотайты Аланæ йæ хъуыдытæ аив æмæ зæрдæмæдзæугæ загъта ирон æвзаджы тыххæй. «Рæсугъд фæзминаг фæсивæдæй Ирыстон макуы сцух уæд», — дзырдта Айларты Дианæ. Кæронбæттæны та бакаст йæхи фыст æмдзæвгæ.

Ирон чызджы кад æмæ æгъдауыл фыст уыдысты Мамиаты Дианæ æмæ Пухаты Элинæйы нывæцæнтæ. Дианæ загъта: «Ирон чызг хъуамæ уа хиуылхæцгæ, йæ разæй хæсса фарн æмæ æгъдау, æгæрон уарзондзинад Райгуырæн бæстæмæ». Элинæ та дзырдта: «Ирон чызг зивæг хъуамæ ма кæна. Ирон чызг йе ‘гъдауæй фидауы, йæ бон уа йæ хъуыдытæ мадæлон æвзагыл зæгъын. Хъуамæ дзурæм иронау, ма æфсæрмы кæнæм иронау дзурынæй».

Хорз хъуыдытæ уыдис Гуыбаты Дианæйы, Зехъеты Дианæ æмæ Хъуысаты Раисæйы нывæцæнты дæр. Фæлæ æппæт ерысдзау чызджытæ дæр арф зонындзинæдтæ равдыстой ирон бæрæгбæттæ зонынæй, æмæ уый та уыдис дыккаг фæлварæн. Алардыйы бæрæгбон нæ фыдæлтæ куыд кодтой, уый тыххæй аив радзырдта Агънаты Аидæ, Зохъоты Сарæ (Куадзæны), Камиллæ Рогуль (Задæлескы Нанайы), Хъотайты Аннæ (Ногбонты), Айларты Дианæ (Авдæнбæттæны», Пухаты Элинæ Мады-Майрæмы), Гуыбаты Дианæ (Кæхцгæнæнты) æмæ афтæ дарддæр.

Куыст зæрдæйы рухс, æмæ ныр та æвзонг чызджытæ ерыс кодтой, рагон ирон кусæнгæрзтæ чи хуыздæр зоны, ууыл. Пирæн, арынг, сивыр, хъуылæг, бæрдын, фыдæлты æндæр кусæнгæрзты тыххæй уыдис Агънаты Аидæйы, Зохъоты Сарæйы, Камиллæ Рогуль æмæ иннæ чызджыты ныхас. Æркаст-конкурсы радон фæлварæн уыдис Чындзхасты æгъдæуттæ, æмæ та ам дæр æвзонг чызджытæ ерысы бацыдысты, уыдон чи хуыздæр зоны, ууыл. Сафайы рæхысы, сиахсы цыды, фидауджыты, хъазт æмæ æндæрты тыххæй хуыздæр радзырдтой Айларты Дианæ, Зехъеты Дианæ, Мамиаты Ритæ æмæ иннæтæ.

Ацы чызджытæ хорз радзырдтой кæрдзын, дзыкка, задын, мисын, сир æмæ æндæр рагон хæринæгты тыххæй дæр, суанг ма сæ æркаст-конкурсмæ дæр æрхастой. Гуыбаты Дианæ дзæрна куыд фыхта, уый та экраныл дæр æвдыстæуыд.

Æркаст-конкурс «Ирон дæн æз»-ы кæронбæттæн къæпхæн уыди курдиаты хæслæвæрд, æмæ йæм чызджытæ сæхи уæлдай тынгдæр цæттæ кодтой. Агънаты Аидæ хорз сарæхст ирон кафт акæнынмæ. Чеджемты Æхсары æмæ Хабæты-Гæджынаты Риммæйы æмдзæвгæтæ аив бакастысты Зохъоты Сарæ æмæ Пухаты Элинæ, хъæлдзæг ирон кафт акодта Айларты Дианæ, Зехъеты Дианæ та йæхи арæхстджы- нæй равдыста сценикон нывы.

Республикон æркаст-конкурс ахицæн, æмæ жюрийы уæнгтæ бавнæлдтой сæ кадджын хæстæ æххæст кæнынмæ. Фæлæ уал цалынмæ уыдон ерысты бæрæггæнæнтæ хыгътой, уæдмæ сценæмæ схызт Цæгат Ирыстоны æхсæнадон змæлд «Иудзинад»-ы советы уæнг Байсонгъуырты Мухтар. Уый стыр арфæ ракодта æркаст-конкурсы архайджытæн, сæ ныййарджытæн æркаст-конкурсмæ æвзонг чызджыты æмбæлгæ хуызы кæй бацæттæ кодтой, уый тыххæй. Йæ фæстæ раныхас кодтой, Æппæтирон æхсæнадон змæлд «Иры Стыр Ныхас»-ы координацион советы сæрдары фыццаг хæдивæг Еналдыты Хъазыбег æмæ Цæгат Ирыстоны республикон æхсæнадон змæлд «Иудзинад»-ы советы уæнг Мамытты Тамерлан.

Ныр та ацы æхсæнады советы уæнг Токты Валодя фехъусын кодта, республикон æркаст-конкурсы бæрæггæнæнтæ хыгъд кæй æрцыдысты, уый тыххæй. Æртыккаг бынат лæвæрд æрцыд Дæллаг Санибайы астæуккаг скъолайы ахуырдзау Пухаты Элинæйæн. Йæ ахуыргæнæг Хъороты Еленæимæ сын лæвæрд æрцыд фæйнæ 7 мин сомы. Æркаст-конкурсы жюри дыккаг æртæ бынаты радта Алагиры дыккæгæм скъолайы ахуырдзау Агънаты Аидæйæн, Дзæуджыхъæуы 46- æм скъолайы ахуырдзау Хъотайты Аннæ æмæ Къостайыхъæуы скъолайы ахуырдзау Мамиаты Дианæйæн. Сæ ахуыргæнджытæ Хъæцмæзты Фатимæ, Цхуырбаты Зарæ æмæ Битарты Светланæимæ сæ алчидæр райста 10 мин сомы. Фыццаг кадджын дыууæ бынаты та бацахстой Црауы астæуккаг скъолайы ахуырдзау Айдарты Дианæ æмæ Цыколайы фыццæгæм скъолайы ахуырдзау Зехъеты Дианæ. Куыд скъоладзаутæн, афтæ сæ ахуыргæнджытæ Челдыты Маринæ æмæ Химилонты Фатимæйæн дæр лæвæрд æрцыд фæйнæ 15 мин сомы. Уымæй уæлдай æркаст-конкурсы архайджыты æмæ сæ ахуыргæнджыты стыр къорд дæр хорзæхджынгонд æрцыдысты, хъæстагæй ничи баззад.

ТОХСЫРТЫ Къоста

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here