Аивад зæрдæйæ куы уарзай…

0
251

 

Цард, дам, хæрзæмбæлæгæй у, фæзæгъынц. Уыцы хъуыды раст у. 1961 азы нæ Ирыстоны телеуынынад куы фæзынд, уæд бирæ лæппуты æмæ чызджыты бæллиц уыд, уыцы алæмæты ранмæ бахауын. Бирæты бæллиц сæххæст уæд — уыдонимæ æрыгон ирыхъæуккаг саулагъз чызг БЕРОЗТЫ Георгийы чызг Тамарæйæн дæр

та аивад. Фæндыр æм нæма уыд, афтæмæй сахуыр кодта фæндырæй цæгъдын. 13-æм скъолайы ахуыркæнгæйæ архайдта драмон къорды. Уыцы рæстæджы культурæйы министры хæдивæгæй куыста Темыраты Дауыт æмæ æрыгон чызджы хъазтыл йæ цæст æрæвæрдта. Уæд профтехахуырады ахуырдзауты конкурсы бацахста фыццаг бынат…

«Скъолайы ахуыркæнгæйæ Дудиаты Валодя, абоны зындгонд диктор, махæн уыди ногдзауты разамонæг, ирон æвзаджы ахуыргæнджытæй та нæм куыстой Царахаты Нинæ, Дзанæгаты Галинæ, Дзугаты Кимæ, Олисаты Зæирæ, Хъæбæлоты Гид, Битарты Лидия. Ацы ахуыргæнджытæй алчидæр у æнæхъæн царды скъола, — дзуры Тамарæ йæ царды æмæ куысты хабæрттæ. — Телеуынынады, дам, хъæуы кусджытæ, зæгъгæ, куы фехъуыстон, уæд бацыдтæн уырдæм. Бахызтæн Мерденты Юрийы кусæн уатмæ. Юри мын цæстуарзонæй амыдта цы æмæ куыд кусын хъæуы, уыдæттæ. Уым баййæфтон диссаджы кусæг къорд: Боциты Юри, Ботъоты Азæ, Альберт Налбандян, Беккуызарты Дзамболат, Мæхæмæтты Ахуырбег, Бæциаты Агуыдз, Гаппуаты Зирæ, Мæхъиты Иринæ, Томайты Къоста, Торчынты Эммæ. Уыдоны фæстæ Дауыраты Зоя, Хъайтыхъты Еленæ, Фæрниаты Къоста, Хостыхъоты Зинæ, Таутиаты Умар, Бызыккаты Светæ, Томайты Адæ, диктортæ Мамсыраты Тасолтан, Дудиаты Валодя, Хъулаты Земфирæ, Абойты Риммæ, режиссертæ Абайты Мæирбег, Мадзаты Мæхæмæт, Атайты Заремæ æмæ сæ чи фæуыдзæн нымад.

Мæ фыццаг къахдзæфæй фæстæмæ аныгъуылдтæн куысты. Темыраты Давид мын афтæ, цу алы равдыстмæ дæр æмæ дæ зæрдыл дар, хъуыды кæн алы фæзылд дæр, уыдон дæ бахъæудзысты дæ куысты. Афæдзы фæстæ ацыдтæн Мæскуымæ, режиссерыл ахуыр кæнынмæ, фæлæ мæ фадат нæ уыд, æмæ æртыккаг курсæй рацыдтæн, фæлæ мæ куыст нæ ныууагътон.

Фæкуыстон телеуынынады суанг 2009 азы кæронмæ. Бирæ рæсугъд равдыстытæ нæм уыдис. Куыстам комкоммæ эфиры. Уый та тынг зын куыст уыд, фæлæ нæ афтæ ни- куы ничи загъта, бафæлладтæн, зæгъгæ. «Арвæрдын», «Театр микрофоны раз», «Арвæрдын»-ы уыдис авд хайады: аивад, зарæггæнджыты арæхстдзинад, ирон театр, хихъæппæрисадон къордты равдыст, скъоладзауты конкурстæ, колхозонты цард æмæ аивады хуызтæ, промышленносты кусджыты цард æмæ æнтыстыты хайад, хъæууонхæдзарадон хъазуатон куысты хъайтартæ.

Нæ равдыстыты архайджытæ уыдысты, нæ республикæ сæрыстыр кæмæй уыд, уыцы сгуыхт æмæ адæмон артисттæ Баллаты Валодя, Икъаты Серафин, Суанты Федыр, Хъæрджынты Варварæ, Икъаты Бертæ, Дзукъаты Аннæ, Дзугкойты Афассæ, Социалистон Фæллойы Хъæбатыртæ Æлбегаты Харитон, Дзгойты Еруслан, Годжысаты Назо, Ногъайты Федыр, культурæ æмæ аивады, промышленносты куысты хъайтартæ.

Центрон телеуынынадæй, кæнæ зарæггæнджытæ, кæннод Уæрæсейы адæмон артисттæ Махмуд Эсембаев, София Ротару, Давид Ойстрах, Раисæ Ахматова (фыссæг), Аскер Махмудов, Эльмирæ Уруз- баева, Иосиф Кобзон æмæ иннæ зындгонд аивады кусджытæ-иу куы ссыдысты, уæд-иу дисы бацыдысты, æмæ стыр аргъ кодтой нæ аивады кусджытæн.

Цас арфæйы ныхæстæ зæгъæн ис, уæдæ, Дауыраты Харитон (дзæнæт — йæ бынат) æмæ йæ цардæмбал, нæ Ирыстоны уæздандæр æмæ курдиатджындæр сылгоймæгтæй иу, йе ‘мдзæвгæтæ сывæллæттæ хæлофæй кæмæн кæсынц, уыцы курдиатджын поэт Зояйæ. Харитоны хъæлæс абон дæр радиойæ куы райхъуысы, уæд адæймагæн йæ зæрдæ цинæй байдзаг вæййы. Уæдæ Зоя цы равдыст амыдта «Не ‘взаг — нæ хæзна», уый фæрцы та бирæтæ бауарзтой нæ ирон æвзаг. Уымæ гæсгæ арæзт æрцыдысты курсытæ «Дзурут махимæ иронау».

Æз абон дæр стыр бузныг дæн ме ‘мкусджытæ Быгъуылты Людæ æмæ Цомайты Тамарæйæ, уымæн æмæ æхсæв-бон нæ хынцгæйæ, мах Ирыстоны хъæутæй кæцыйы нæ уыдыстæм, агуырдтам хуыздæр кусджыты, фæзминаг хистæрты, коммæгæс кæстæрты, сæ ахуырæй сæ ныййарджыты зæрдæтæ чи рухс кодта, ахæм скъоладзауты. Уыцы рæстæг режиссер дæр æмæ редактор дæр уыдис Боциты Юри. Йемæ уыдис тынг æнцон кусæн.

Мемæ чи куыста, уæлдайдæр та режиссертæ, уыдоны руаджы банкъардтон аивады æнæкæрон тых æмæ хъомыс. Нæ республикæйы сыгъзæрин хъæлæстæ Дзуццаты Виктор, Хъуылаты Елхъан, Билаонты Долорес, Бæцæзаты Юри, Суанты Федыр, Медойты Светланæ, стæй бирæ æндæр зындгонд зарæггæнджытæ-иу нæм куы æрбацыдысты, уæд-иу нæм уыд стыр бæрæгбон. Иннæ ахæм «Театр микрофоны раз». Нæ телеуынынады фильмотекæйы фыст сты ахæм спектакльтæ, куыд «Сæрмæт æмæ йæ фырттæ», «Мады фарн», «Дыууæ чындзæхсæвы», «Хазби» æмæ ма сæ ацы фæстаг 10 азы чи федта телеуынынадæй? Уыцы рæстæг зарæггæнæг фонограммæмæ гæсгæ йæ дзых нæ хæлиу кодта, фæлæ йæ зæрдæйы тæгтæй зарыд.

Актертæ Саламты Къола, Сланты Къоста, Хъалæгаты Федыр, Уататы Бимболат, Бирæгъты Къоста, Хуырымты Уырызмæг, Беккуызарты Орзетæ æмæ Хъулаты Верæ-иу дуарæй куы æрбахызтысты, уæд- иу мах бадын нал уæндыдыстæм фырæфсæрмæй. Абон равдысты æрыгон чызг бады йæ иу къах иннæуыл, ас нæлгоймаджы бакомкоммæ. Цæуылнæ сын ис амонæг, се ‘ддаг бакаст, сæ дарæс æмбæлгæ æгъдауыл куыд уа, афтæ. Уыцы рæстæг уыд аивадон сæрмагонд совет, кæцы каст уацмысы хъуыдымæ, йæ мидис, цардмæ равдисынмæ бæззы æви нæ, кæцы рæстæгыл æй раттæн ис, æмæ ма суанг дикторты æддаг бакаст дæр бæрæг кодтой. Абон та?!

Мах редакцийы куыстой фысджытæн сæ тæккæ ахъаззагдæртæ: Джыккайты Шамил, Агънаты Гæстæн, Кокайты Тотрадз, Хаджеты Таймураз æмæ бирæ æндæртæ. Уыдоны æгъдау уыд фæзминаг, чи дзы нал ис ацы дунейы, уыдонæн дзæнæт — сæ хай.

Æвæццæгæн, алы куыстæн дæр арæхстджын разамонæг куы нæ уа, уæд куыст размæ нæ ацæудзæн. Райдайæны телеуынынады сæргълæууæг уыд Гапбаты Иван — уæздан, хæрзаив, бæрзонд, хæрзæгъдау — аив цы йæхæдæг, цы йæ бакаст. Комкоммæ кæсын æм æфсæрмы кодтам. Æниу мæ алыварс чи уыд, уыдонæй цы зæгъæн уыд: сывæллæтты редакцийы сæргълæууæг Дмитрий Тищенко йæ бинойнаг Цхуырбаты Азæ, Бæдоаты Ларисæ, Светланæ Горелова, Бырнацты Нарик, Бзарты Альберт, Тотраты Коля, Сашæ Касимцев, Цæллагкаты Руслан. Уыдонæй алчидæр у стыр арфæйы аккаг. Цалдæр азы фæстæ нæ комитеты сæргълæууæгæй кусын райдыдта Æгъуызарты Æхсарбег. Бирæ хорз хъуыддæгтæ сарæзта уыцы рæстæг Æхсарбег. Æрмæст Цæгат Кавказы киностуди саразын кæй бафтыд йæ къухы, уый дæр бирæ цæуылдæр дзурæг у. «Буйный Терек», «По следам Карабаира», «Человек из легенды», «Оглянись, найдешь друзей», «Семейная драма», «Пишите письма», «Кольцо старого шейха», «Во всем виновата Залина» æмæ бирæ æндæр кинонывтæ зонынц æмæ федтой æрмæст Ирыстоны цæрджытæ нæ, фæлæ æнæхъæн Уæрæсейы дæр», — йæ ныхас балхынцъ кодта Тамарæ.

Æгъдау адæмы цæсгом у, мыггаджы, мады, фыды, æппынфæстаг, сылгоймаг цы мыггагмæ бакъахдзæф кæны, уый цæсгом у. Тамарæ дæр ссардта йæ амонд Лолаты Таймуразы номимæ. Кадджынæй хæссы æмæ ирон æгъдау дæтты абоны онг Лолаты мыггагæн. Ис ын хурæнгæс чызг, абон Нартыхъты мыггаджы дыууæ фырыхъулы хуызæн лæппуйы мад. Сæ дыууæ дæр сты Цæгат Ирыстоны паддза- хадон университеты студенттæ. Йæ бындар Тотрадз каст фæци университеты фæсарæйнаг æвзæгты факультет æмæ кусы нæ горæты скъолатæй иуы.

Тамарæ, Таймураз, дæ уæздан цардæмбал цардæй куы ахицæн, уæдæй абонмæ бирæ зындзинæдтæ федтай, æмæ дын сæ Хуыцау æгъгъæд скæнæд. Дæ цоты хуртæй æфсæст у. Адæмимæ зæрдæхæларæй цæрыс, æмæ дæ сæ хорзæх уæд!

ТАУТИАТЫ Минтæ

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here