Адæм цы æгъдауыл хæст уой, уый хъуамæ æххæст кæной иууылдæр иумæ

0
105

Æрæджы газет «Рæстдзинад»-ы бакастæн Ботъоты Æхсары уацхъуыд «Худ исын хъæуы, æви нæ?». Автор йе ‘рмæджы афтæ кæй фыссы: «Мæ ныхас тынгдæр арæзт у Ирыстоны кадджын Ныхасы æгъдæутты фæдыл комитеты уæнгтæм», уый комкоммæ баст у ме ‘хсæнадон «Иры Стыр Ныхас»-ы æгъдæутты комитеты куыстимæ, æмæ мæ уый тынгдæр сразæнгард кодта, цæмæй æз дæр æргом зæгъон мæ хъуыдытæ ацы уацхъуыды фæдыл.

Ацы темæйыл ма амæй размæ цыд ныхас газет «Рæстдзинад»-ы, æмæ мæнмæ афтæ каст, цыма фарста кæронмæ лыггонд æрцыд, æгъдау куыд æмбæлы афтæ йæ гаччы сбадт, æмæ йыл гуызавæ ничиуал кæндзæн, фæлæ куыд рабæрæг, афтæмæй йæ Ботъоты Æхсар фæстæмæ сног кодта.

Автор афтæ кæй фыссы: «Худ сисын уыдис аивдæр марды уæлхъус, мæрдтæм фæндагæн», уый мæнæн мæ зæрдæмæ нæ цæуы, уымæн æмæ дзы ницы мидис æвæрд ис, кæд æй Æхсар аивдзинадыл банымадта, уæддæр. Уый æз нымайын, аипдзинадыл. Цæмæн? Уымæн æмæ марды мæрдтæм фæндараст кæнын фæхъæуы зæрдæрайæ, цингæнгæйæ нæ, фæлæ цæссыг калгæ, хъыггæнгæйæ æмæ уый æвдыст фæцæуы, нæлгоймæгтыл худтæ куы вæййы, сылгоймæгтыл та — кæлмæрзæнтæ, уæд.

Тугъанты Махарбеджы нывы, дам, бæхфæлдисæг худы, уый тыххæй ис, æмæ йæ худ цы фæкæна, уый йын нæй, йæ иу къухы, дам, сыкъа, иннæмæй та, дам, идоныл хæцы.

Фыццаджыдæр бафиппайын хъæуы уый, æмæ бæхфæлдисæг идоныл кæй нæ хæцы, фæлæ — идоны рохтыл, идон бæхыл конд ис. Стæй лæмбынæг куы æркæсæм ацы нывмæ, уæд марды уæлхъус хæрз зæронд дыууæ нæлгоймаджы бадынц, иуæн дзы йæ лæдзæджы къæдз дæр ма хæрдмæ зыны, афтæмæй. Æмæ уыдон дæр сты æд худтæ Бæх фæлдисгæйæ, худ исын куы хъуыдаид, уæд бæхфæлдисæгæн йæ бон уыд, уыдонæй искæмæ йæ худ раттын. Стæй уыцы дыууæ лæджы дæр, уæд æд худтæ нæ бадиккой. Нывы куыд æвдыст цæуы, афтæмæй бæхфæлдисæг æрыгон нæу, уый бæрæг у, йæ боцъотæй дæр, стæй, йæ кары чи бацыд, царды бирæ фæлтæрддзинад кæмæ ис, ахæм куырыхон лæджы каст кæны. Уый иу æмæ дыууæ хатты не ‘ххæст кодтаид бæхфæлдисыны æгъдау, æмæ кæд æнæ худæй бæх фæлдисын хъуыд, уæд дызæрдыггаг нæу, уый æд худ марды уæлхъус кæй нæ æрлæууыдаид.

Бафиппайын хъæуы уый дæр, æмæ кæд бæх фæлдисгæйæ худ исын хъуыд, уæд мардæн йæ ингæн, стæй ма ноджыдæр, цы фæфæлдисынц, фæндыр, цыртдзæвæн…, уыдон дæр, уæд æнæ худæй фæлдисын хъæуы, æмæ уæд не ‘гъдæуттæ схъомпал уыдзысты.

Цард æмæ мæлæт дыууæ ныхмæвæрд цауы сты, æмæ се ‘гъдæуттæ дæр хъуамæ кæрæдзийæ цæхгæр хицæн кæной. Мах ирон адæм стæм, кадджын адæмы байзæддæгтæ стæм, æмæ сын сæ ном хъуамæ макуы фæчъизи кæнæм, сау æмæ урс кæрæдзийæ хицæн кæнынхъом уæм.

Мæнæ зианы æмæ цины фынгыл дæр хистæрты раз æртыгай кæрдзынтæ чи æвæрын кæны, стæй афтæ чи зæгъы зианы æмæ цины фынгыл кувын хъæуы, уый ирон æгъдауæн æцæгæлон у æмæ йæ койы аргъ дæр нæу. Уыдоны нымæц чысыл у, иугай адæймæгтæ йеддæмæ не сты, æмæ абон уа, райсом уа сæхиуыл æрхуддзысты, сæ æдзæлгъæд митыл сын æнæ басæтгæ нæй. Нæ адæмы æхсæн ныффидар æгъдау, зианы алы æгъдау дæр хъуамæ конд цæуа къæйттæй: фынгыл хистæрты раз дыууæ кæрдзыны, сæр æмæ бæрзæй, дыууæ хистæры, дыууæ арфæйы (фыдохы) нуазæны. Тæфæрфæс чи фæкæны, уыдоны нымæц дæр къæйттæ вæййы, дыууæ цыппар кæнæ æхсæз.

Цины та алы æгъдау дæр æххæст хъæуы æнæкъæйттæ: æртæ кæрдзыны, сæр, бæрзæй æмæ уæн, æртæ хистæры, æртæ нуазæны…

Адæм цы æгъдауыл хæст уой, уый хъуамæ æххæст кæной иууылдæр иумæ.

ХÆМЫЦАТЫ Раман «Иры Стыр Ныхас»-ы уæнг, Рахизфарсы районы Ныхасы ирон æгъдæутты комитеты сæргълæууæг

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here