Нæхицæн аргъ кæнын базонæм  

0
144

Стыр бузныг нæ республикæйы Сæргълæууæг Битарты Вячеславæн, мадæлон æвзаджы хъысмæтыл зæрдæйæ кæй тыхсы æмæ йæ сæндидзын кæнынæн мадзæлттæ кæй агуры, уый тыххæй: «Мах стæм ахæм зондыл хæст: ирон æвзаг ахуыр кæныны хъуыддаг хъуамæ æвæрд уа закъоны бындурыл. Ноджы æмбарын хъæуы, мадæлон æвзаг ахуыр кæнын алкæмæн дæр йæ хæс кæй у. Мадæлон æвзаджы фæрцы адæймагæн разыны йæ национ хæдхуыз цæсгом. Скъоладзауты ныййарджытæ хъуамæ хъуыды кæной национ культурæйы фидæныл æмæ йæм æбæрнон цæстæй ма кæсой. Мæнмæ гæсгæ, бæстæйы субъекттæн закъонмæ гæсгæ бар раттын хъæуы, цæмæй бындурон цæрджытæ, æнæмæнг, ахуыр кæной сæ мадæлон æвзаг, иннæ адæмыхæттытæн та уыцы хъуыддаг уæд барвæндонæй».

Мæнмæ афтæ кæсы, æмæ йæ сывæллонмæ мадæлон æвзагыл цы ныййарджытæ нæ дзурынц æмæ йæ нæ ахуыр кæнынц мадæлон æвзагыл, уыдон, фыццаджыдæр, сæ сывæллонæн хæссынц знаггад, стæй — сæ мыггагæн, æгас Ирыстонæн дæр. Æрлæуут ма не скъолаты, нæ рæвдауæндæтты, уæлдæр ахуыргæнæндæтты раз, кæддæра, стæмтæй фæстæмæ, кæрæдзимæ сæ мадæлон æвзагыл дзурынц. Афтæмæй февналæм ирон нæмттæ сыл æвæрынмæ — Батрадз, Сослан, Уырызмæг, Дзерассæ, Агуындæ, уæдæ ирон мыггæгтæ дæр хæссынц, фæлæ сæ апп, сæ мидис ирон нæу, ома, ирон ныхас нæ кæнынц.

Ныртæккæ скъолаты ахуырдзаутæн у сæрдыгон улæфæн бонты рæстæг, æмæ сæ хæдзæрттæй уынгмæ куы ракæлынц, куы баиу вæййынц, уæд зæрдæ бамæгуыр вæййы, иронау кæй нæ дзурынц, уымæй. Бабатæ æмæ нанаты ном чи хæссы, уыдон дæр сæм æрдæгцъæррæмыхстытæй æндæр æвзагыл кæй дзурынц, авдæны зарджытæ, дæ нывонд, дæ фæхъхъау æмæ æндæр рæвдауæн ныхæсты бæсты. Æмæ уæдæ мадæлон æвзаг, суадонау, бинонты ‘хсæн абузы. Афтæ куы нæ уа, уæд бахуыскъ вæййы. Мæ зæрдæ хуры фарсмæ абады, æрыгæттæ кæрæдзимæ сæ мадæлон æвзагыл куы фæдзурынц, уæд. Фырыхъулы хуызæн лæппутæ, цыкурайы фæрдыджы хуызæн чызджытæ уымæй ноджы фæрæсугъддæр вæййынц.

Адæймаг, дам, цал æвзаджы зоны, уал лæджы у, фæлæ адæмыхатт, фыццаджыдæр, йæ мадæлон æвзагæй у, кæннод сæфгæ кæны. Бакæсут ма Брытъиаты Елбыздыхъойы «Уæрæседзау», кæддæра, йæ мадæлон æвзаг чи нал зоны, уыдоныл куыд худы, цæмæй уыдон та сæхиуыл æрхудой.

Гуырдзыбеты Бласка цас фæцис Уæрæсейы, службæ кодта уырыссаг адæмы ‘хсæн, фæлæ нæ ферох кодта йæ мадæлон æвзаг, зындгонд поэт дæр ма дзы рауад.

Æз арæх æрымысын Зураты Дзегкайы кой. Хъысмæты афтæ бафæндыд æмæ йын йæ цард ныссуйтæ кодта. Æвддæсаздыдæй разамынд лæвæрдта РСДРП-йы къордæн, афтæмæй сæ æрцахстой æмæ Сыбыры бинаг къæйы балæууыдысты. Ахæм тæрхон ын скодтой æмæ йын йæ амæлæты бонмæ Ирыстонмæ ссæуæн нал уыд. Уый æмбæлтты æххуысæй алыгъдис фæсарæнтæм: Польшæмæ, Германмæ, Англисмæ, Америкмæ. Германы сахуыр кодта немыцаг æвзаг, Англисы — англисаг. Æрмæстдæр 1964 азы 70-аздзыдæй Ирыстонмæ ссыд туристы хуызы. Нæ ферох кодта йæ мадæлон æвзаг, хорз зыдта уырыссаг æвзаг дæр. Англисаг æвзагыл аланты тыххæй ныффыста дыууæ чиныджы, æмæ сæ йæхæдæг ратæлмац кодта уырыссаг æвзагмæ. Уыцы чингуытæй ма Ирыстонмæ дæр æрбахауд. Уыйбæрц фæцæр Ирыстонæй дард кæмдæрты æмæ дæ мадæлон æвзаг ма ферох кæн, уымæн стыр лæгдзинад хъæуы.

Кæй зæгъын æй хъæуы, ахæм хъаруйы хицау алчи нæу, стæй ма дзы мадæлон æвзагмæ уарзондзинад дæр хъæуы. Уый та райдайы, сывæллон кæм райгуыры, уырдыгæй: хæдзарæй, мад, фыдæй, бабайæ, нанайæ. Стæй, кæй зæгъын æй хъæуы, рæвдауæндæттæй, скъолатæй, уæлдæр ахуыргæнæндæттæй.

Мах-иу кæддæр фæлварæнтæ дæр лæвæрдтам скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйæ. Ныр дæр афтæ куы уаид, уæд æй, бар-æнæбары дæр ахуыр кæниккой.

Иу рæстæджы мæ зæрдæ фæхудтис ног ирон телеуынынадыл. Иу бон кæсын æмæ дзы цæуы ерыстæ фæндырдзæгъдджыты æхсæн. О, рæсугъд, аив уыдысты чызджытæ, сæ цагъд дæр — афтæ. Сæ ныхмæ бадтысты ирон хæрзконд, хæрзарæзт лæппутæ — тæрхонгæнджытæ. Фæлæ сæ журналисткæ иронау куы бафарста, цавæр тæрхон скодтой, сæ цагъд сæ зæрдæмæ куыд фæцыд, уæд мæ цæсты фæцудыдтой, сфыдуынд сты.

Стæй æнæуый дæр телеуынынады ацы 825-æм каналы фылдæр уырыссагау фæдзурынц, кæд æй ирон хонынц, уæддæр. Æз фæкæсын Мæхъæлы, Цæцæны, Кæсæджы каналтæм дæр, фæлæ, цæмæдæр гæсгæ, фæдзурынц сæхи мадæлон æвзагыл. Ау, мах æвзæрдæр мад æмæ фыдæй райгуырдыстæм, фæлæ, æвæццæгæн, уыдон сæхицæн хуыздæр аргъ кæнынц.

Уæдæ мах дæр нæхицæн аргъ кæнын базонæм!

НАСХЪИДАТЫ Васили, хъахъхъæнæн куыстуат «Юстас»-ы президент

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here