Фыранктæ схызтысты Дыгургомы бæрзæндтæм

0
65

 

Раззагазиаг фыранктæ (кавказаг фыранктæ) «Эльбрус» æмæ «Волна» Национ парк «Алани»-йы æрдзон бынæттæм уагъд куы ‘рцыдысты, уæдæй фæстæмæ рацыд 10 боны, æмæ ацы рæстæгмæ уыдон кæм сты, уый тыххæй ралæвæрдтой 1500 сигналы бæрц. Уыимæ, фыранк «Волна» бирæ тагъддæр цæуы фæдзæхст бынаты территорийыл. Ныридæгæн уал уый передатчик æвæрд кæм ис, ахæм спутникон хъуырбæттæнæй ралæвæрдта 924 сигналы, стæй ма схызт 3500 метры бæрзæндмæ дæр.

«Цæрæгойтæ сæхи дарынц бынтон æрдзон хуызы, сабыргай ахуыр æмæ зонгæ кæнынц бынæттимæ. «Эльбрус» æмæ «Волна» схызтысты æввахсдæр хæхты бæрзæндтæм, цæмæй фæлгæсой æмæ ахуыр кæной алфамбылай æрдзон бынæттæ. Куыд загътам, афтæмæй уал сыл фыранк «Волна» схызт 3500 метрæй уæлдæр бæрзæндтæм. Ныртæккæ уый суткæйæ фылдæр ис иу ран. Уый дзурæг у, æнхъæл кæмæн ис, ахæм цуан кæныныл æмæ амал дæр кæй скодта, уыдæттыл. Кæд ацы бынатæй рацæуа, уæд быдырон иудадзыгон цæстдарды къорд уым иртасæн куыстытæ бакæндзæн, цæмæй наукон бæрæггæнæнтæ ист æрцæуа, æцæгæйдæр цуан кæй кодта, уыцы цау сбæлвырд кæныны тыххæй», — радзырдта Уæрæсейы Наукæты академийы А.Н. Северцовы номыл экологи æмæ эволюцийы проблемæты институты директор, академик Вячеслав Рожнов.

Уавæр афтæ у, æмæ ацы институты æмæ компани «РусГидро»-йы иумæйаг проекты фæлгæты куыст цæуы кавказаг фыранкы ногæй Цæгат Ирыстоны æрцæрын кæныны тыххæй. Уымæ гæсгæ цæрæгойтæ 2018 азы 27 июлы сæрибармæ уагъд куы ‘рцыдысты, уæдæй фæстæмæ иудадзыгон иртасæнтæ арæзт цæуынц. Уыимæ, ацы куыст чи кæны, уыцы ахуыргæнæндæттæ куыд фæбæрæг кодтой, афтæмæй цæрæгойтæ алы хатт дæр архайынц цæрæн бынæтты иувæрсты ацæуыныл. Ныртæккæ та сты, æрæджы уагъд кæм æрцыдысты, уыцы æрдзон бынæтты алфамбылай.

Цæрæгойтæ цалынмæ бынæттон уавæртыл æнцад-æнцойæ фæцахуыр уой, уæдмæ цæрджытæн æмæ туристтæн цæуæн нæй Æрæфы районы кæцыдæр кæмттæм. Уыдон сты Гуылæр, Къæрæугом (цъити дæр), Геби, Бартуй, Скъуыдты ком æмæ Тана. Ацы мадзалы руаджы кавказаг фыранктæн гæнæн фæуыдзæн цуан кæм кæндзысты, дон кæм нуаздзысты æмæ сæхи кæм æмбæхсдзысты, уыцы бынæттæ базонынæн. Адæмæй сæ куы ничи тыхсын кæна, уæд та æрцæрдзысты Национ парчы территорийы æмæ сæхицæн бацагурдзысты, æдасæй кæм цæрой, ахæм æрдзон бынæттæ.

«Эльбрус» æмæ «Волна» дыууæ азы размæ райгуырдысты фыранк ногæй Кавказы æрцæрын кæныны Сочийаг центры. Дарддæр та хъæддаг æрдзы хæдбарæй цæрыныл сæрмагонд программæмæ гæсгæ цыдысты цæттæгонд, æмæ сын адæймагимæ æмбæлæн нæй. 2018 азы 27 июлы уыдон уагъд æрцыдысты Национ парк «Алани»-йы. Уый фыццаг ахæм фæлтæрддзинад у дунейы. Ивгъуыд æнусы æмбисы онг та раззагазиаг фыранк арæх уыд Кавказы æрдзон бынæтты, фæлæ 1950 азмæ цагъд æрцыд. Фыццаг æртæ раззагазиаг фыранкы 2016 азы 16 июлы уагъд æрцыдысты Кавказаг биосферон фæдзæхст бынаты. «Эльбрус» æмæ «Волна» та сты цæрæгойтæ хъæддаг æрдзы цæрынмæ цæттæ кæныны дыккаг циклы рауагъдонтæ.

Раззагазиаг фыранк Кавказы ногæй æрцæрын кæныны программæ царды уадзы Уæрæсейы Æрдзы министрад. Уымæй уæлдай йыл архайынц Сочийы национ парк, Кавказаг фæдзæхст бынат, Хъæддаг æрдзы дунеон фонд (WWF), Уæрæсейы Наукæты академийы А.Н.Северцовы номыл экологи æмæ эволюцийы проблемæты институт, Мæскуыйы сырддон «Кавказы æрдзы центр», Æрдзхъахъхъæныны дунеон цæдисы æмæ Сырддонты æмæ аквариуты европæйаг ассоциацийы цæстдардæй. Фыранк ногæй Кавказы æрцæрын кæныны программæйæн та Цæгат Ирыстоны финансон æххуыс кæны компани «РусГидро».

Артур АЛИБЕКОВ, Уæрæсейы Наукæты академийы А.Н. Северцовы номыл экологи æмæ эволюцийы проблемæты институты æмæ компани «РусГидро»-йы кавказаг фыранкы ногæй Цæгат Ирыстоны æрцæрын кæныны проекты координатор

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here