Иу хъуыдымæ æрцæуæм

0
98

 

Бирæ хорз адæймæгтæ фыссынц нæ уарзон ирон газет «Рæстдзинад»-мæ, нæ ирон æгъдæуттæ куыд рæсугъддæр, аивдæр кæнæм, уый тыххæй, æмæ уый хорзыл нымайын хъæуы.

Æрæджы «Рæстдзинад»-ы 4 августы номыры стыр æхсызгонæй бакастæн «Иры Стыр Ныхас»-ы сæрдар Кучиты Русланы фыст æрмæг «Уæ хорзæхæй, ма рæдийут!» Æрмæг æнæхъæнæй дæр мæ зæрдæмæ тынг фæцыд. Кучийы-фырт бæстонæй æрдзырдта, нæ ирон æгъдæуттæ куыд æххæст кæнын хъæуы æмæ дзы аиуварс кæнын кæй хъæуы, уыцы хабæрттыл. Тынг раст фиппаинæгтæ æрхаста, зианы фынгыл цы æнæраст хъуыддæгтæ кæнæм, уый тыххæй. Æрхæсдзынæн дзы йе ‘рмæгæй иу ахæм скъуыддзаг:

«Зианы фынгыл не ‘мбæлы рæгъытыл бирæ кæнæ хъæрæй дзурын. Дæ дзырдарæхстдзинад дæ æндæр ран бахъæудзæн, ам та дæхиуыл фæхæц æмæ хорз æгъдау равдис. Лæугæйæ ма нуаз, ма кæрд хойраг, фыдызгъæл, ма дзаг кæн агуывзæ. Фынгыл бадгæйæ ма дым тамако, ма сыст хистæры разæй — уымæй æвдисыс де ‘нæгъдаудзинад, хистæртæн аргъ кæй нæ кæныс, уый. Кæд дæ бон нæу бафæразын иу сахат (хæдтæхæджы тæхгæйæ фылдæр бафæразыс), уæд хуыздæр уыдзæн фынгыл не ‘рбадын. Хуыцау дæ бахизæд искуы зианы фынгæй расыгæй сыстын. Уымæй худинаг кæныс дæхи дæр, стæй дæ бинонты æмæ дæ мыггаджы. Ма хатæм кæрæдзимæ нозтæй, йæ градусты нымæц ирон æгъдаумæ æппындæр ницы бар дары. Чи цы æмæ цас нуазы, уый хъуамæ уа йæхи бар. Уый цы æгъдаухалджытæ не ‘мбарынц, уыдонмæ та ма хъусæм».

Фæлæ, хъыгагæн, нæ ирон æгъдæуттæ нын дзырддаг чи кæны, ахæм адæймæгты æрмæджытæ дæр хатгай фæзыннц нæ мыхуырон фæрæзты. Кæд бæлвырд нæ зоныс, нæ ирон æгъдæуттæ куыд аив æмæ рæсугъдæй æххæст кæнын хъæуы, уæд дæ чи фыссæг кæны?! Стæй ды дæхи хъуамæ æппæтзонæг ма хонай. Алагиры районы «Ныхас»-ы сæргъы ирон фæрнджын лæг Баскаты Никъала (рухсаг уæд) куы уыдис æмæиу ирон æгъдæутты тыххæй куы дзырдтой, уæд-иу уый «Ныхас»-ы уæнгтæй алкæмæн дæр радта ныхасы бар. Се ‘ппæтмæ дæр-иу зæрдиагæй байхъуыста æмæ-иу уæд уый фæстæ æрцыдысты иу хъуыдымæ: ома, не ‘гъдæуттæй раст цы нæ кæнæм æмæ сæ æмбæлгæ уагыл куыд кæнын хъæуы, уый фæдыл-иу сæм рауад бæлвырд æмæ æргом ныхас.

Ныр та иуæй-иутæ сæ сæрмæ искæй бафæрсынмæ дæр нæ хæссынц, афтæмæй сæхи æппæтзонæгæй равдисынц æмæ нын дзырддаг скæнынц нæ ирон æгъдæуттæ.

Цалдæр ныхасы мæ зæгъын фæнды бæхфæлдисыны тыххæй. Раздæр заманты-иу ирон лæг куы амардис, уæд-иу ын уымæн фæлдыстой йæ уарзон саргъы бæх. Æмæ-иу уыцы бæхы уыцы бонæй фæстæмæ ауагътой хизæнмæ, ничиуал-иу ыл сбадтаид. Ныртæккæ та фенæн вæййы афтæ дæр, æмæ лæг куы амæлы, уæд ын ныффæлдисынц йæ хæдтулгæ, йæ хæцæнгæрзтæ. Уый та раст нæу. Уыцы машинæйыл æндæр адæймаг хъуамæ мауал сбада? Стæй йын, æвæццæгæн, уæйгæнæн дæр нæй — фæлдыст машинæ ма дын æлхæнгæ дæр чи бакæндзæн?..

Æркæсæм-ма нæ цины æгъдæуттæм дæр. Чызгæрвысты — чындзхасты цины хъуыддæгтæ ресторанты кæнын кæй райдыдтам, уый дæр мæм раст нæ кæсы. Фыдæлтæиу чызгæрвысты рæстæг чындзæн афтæ куывтой: «Амондджын къах авæр дæ хæдзарæй æмæ амондджын къах бавæр дæ ног цæрæн бынатмæ!» Мах та абон нæ чындзыты фæндараст кæнæм ресторантæй. Æмæ, æвæццæгæн, нæ фæрнджын фыдæлтæй баззайгæ рæсугъд æгъдæуттæ æмбæлгæ уагыл кæй нал æххæст кæнæм, чи зоны, æмæ уый аххосæй фылдæрæй-фылдæр уымæн кæнынц, æрыгон бинонты цард æрдæгыл кæй фехæлы, уыцы æнамонд хабæрттæ дæр.

Мæныл цæуы 86 азы. Мæ æрыгон бонтæй фæстæмæ мæ сæйрагдæр хæсыл нымадтон — хистæртæн арфæйаг лæггад бакæнын, абон та — кæстæртæн æмбæлгæ уагыл хистæриуæг бакæнын. Махæн, хистæртæн, ныртæккæ нæ зæрдæмæ нæ цæуы, фынджы уæлхъус нæ кæстæртæ уырдыгстæг æрлæууын сæ сæрмæ кæй нал хæссынц, уый. «Уæхæдæг, дам, нозт уадзут фынгыл бадгæйæ, куыд уæ фæнды, афтæ». Уымæй дæлдзиныг кæнæм æмæ халæм нæ ирон фæткæвæрды æгъдæуттæ.

Ацы хабæрттæ ныффыссынмæ мæ сразæнгард кодта, Ботъоты Æхсарæн «Рæстдзинад»-ы цы æрмæг рацыд «Худ исгæ у, æви нæ?», уый, æмæ йын зæгъын бузныг.

БОСИТЫ Алихан, фæллойы ветеран

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here