Ивгъуыд дугты хъæздыг бынтæ хъахъхъæнæг

0
15

 

Цæгат Ирыстоны Мидхъуыддæгты министрад, йæ сæргъы пъæлицæйы инæлар-лейтенант Михаил СКОКОВ, афтæмæй стыр æргом здахы нæ бæстæйы хæстон истори æмæ зæрдылдарæн цауты фæдыл егъау проекттæ царды уадзынмæ. Цæгатирыстойнаг пъæлицæйæгтæ табугæнгæйæ сæ зæрдыл дарынц советон салдæттæ æмæ афицерты сгуыхтдзинæдтæ, сæ лæгдзинад æмæ хъæбатырдзинад сын сты Фыдыбæстæмæ æцæг уарзты дæнцæг.

Æрæджы Михаил Скоковы хъæппæрисæй Республикæ Цæгат Ирыстон-Аланийы Сæргълæууæг Битарты Вячеславы æххуысæй кадджын уавæры байгом, æнæхъæн Цæгат Кавказы дæр æмбал кæмæн нæй, ахæм хæстон-историон мемориалон комплекс: «Бар- башовы фæз». Уыцы ахсджиаг уынаффæ царды уагъд æрцыд Ирыстон хъахъхъæнæг советон салдæтты æнæмæлгæ сгуыхтдзинад сæнусон кæныны æмæ йæ канд нæ республикæйы нæ, фæлæ æппæт бæстæйы исбон скæныны фæндонмæ гæсгæ.

Мемориалон комплексы территорийыл ис музейдзот, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæджы хæстон техникæ æмæ Хъæбатырты Аллей.

2017 азы республикæйы мидхъуыддæгты оргæнты разамынды, ветеранты æмæ кусджыты хъæппæрисæй уынаффæ хаст æрцыд РЦИ-Аланийы Мидхъуыддæгты министрады историйы музей бындуронæй реконструкци æмæ реставраци скæныны, ног экспозици саразыны тыххæй. Уыцы егъау проектыл куыст дæр кæронмæ фæхæццæ кæны. Музей суыдзæн канд нæхи республикæйы нæ, фæлæ æппæт Цæгат Кавказы федералон зылды дæр культурон, наукон-рухсадон, информацион, хъомыладон æмæ ахуырадон центр.

Бирæ бафыдæбон кодтой республикæйы пъæлицæйы разамынд æмæ кусджытæ музейыл, раиртасын бахъуыд дзæвгар стæм архивон æрмæджытæ æмæ историон документтæ.

Музей у, нырыккон æмæ ивгъуыд дугтæ кæм æмбæлынц, ахæм бынат, уый у ивгъуыд рæстæджы фæд кæм баззад, ахæм хицæн дуне. Уæлмонц æнкъарæнты ахæсты бахауы адæймаг РЦИАланийы Мидхъуыддæгты министрады историйы музейы къæсæрыл мидæмæ бахизгæйæ.

РЦИ-Аланийы Мидхъуыддæгты министрады разамынд музей сæндидзыны тыххæй цы сæйраг хæстæ снысан кодта, уыдонæй иу уыдис XIX æнусы дыккаг æмбисы арæзт историон бæстыхай бахъахъхъæнын, уыцы бæстыхай министрады бæрны ис 1981 азæй фæстæмæ. Инæлар Михаил Скоковы курдиатмæ гæсгæ специалисттæ сцалцæг кодтой, «цокольный» уæладзыг кæй хонынц, уый.

Абон уый у Дзæуджыхъæуы рагондæр хæдзæрттæй иу æмæ кæддæрау йæ раздæры хуыз скалдта, куыд æдде бакæсгæйæ, афтæ мидæгæй дæр. Инæлар Скоков йæхæдæг бæрæг кодта, проект куыд æххæстгонд цæуы, уый æмæ арæзтадон куыстыты цыд. Музей сæндидзын кæныныл куыстой бæстæйы алы регионтæй æрцæуæг специалисттæ. Уыдон инæларимæ лыг кодтой, кусгæйæ цавæр арæзтадон æрмæджытæй пайда кодтой, уый. Уæлдай стырдæр æргом здæхт цыдис сæ хæрзхъæддзинадмæ, цас фæлæудзысты, уымæ. Æвзæрстой æппæты хуыздæр æрмæг, æнусты дæргъы кæмæн ницы уыдзæн, ахæм.

Ног музейон комплексы ис дæс залы æмæ ахсы дзæвгар историон рæстæг — Уæрæсейы паддзахаддзинады (9-10 æнустæ) фæзындæй абоны онг.

Музейы экспонатты ‘хсæн фенæн ис историон дзаумæттæ. Зæгъæм, 1863 азæй 1875 азмæ Терчы облæсты хицау, фæстæдæр Уæрæсейы империйы мидхъуыддæгты министр, граф М.Т. Лорис-Меликовы чернилæдон æмæ хуызистытæ, фыссæг М.А. Булгаковы мыхуыргæнæн машинкæ, зындгонд политикон архайæг С.М. Кировы дзаумæттæ…

РЦИ-Аланийы Мидхъуыддæгты министрады историйы музейы фонд арæзт æмæ æмбырдгонд цыдис ивгъуыд æнусы 80-æм азты райдайæнæй фæстæмæ. Абон дзы документтæ, къамтæ, хæрзиуджытæ, хæцæнгæрзтæ, хицæн адæймæгты дзаумæттæ, техникон æмæ транспортон фæрæзтæ æмæ æндæртæ ис 15 минæй фылдæр.

«Мысæн зал» — афтæ хуыйны музейы залтæй иу. Уым æнустæм фыст æрцыдысты РЦИ-Аланийы мидхъуыддæгты оргæнты 204 кусæджы, сæ службæйы хæстæ æххæст кæнгæйæ чи фæмард, уыдоны нæмттæ. Ам сты Уæрæсейы Хъæбатыр, пъæлицæйы лейтенант Джыбылаты Зауыры æмæ Лæгдзинады ордены кавалер, РЦИ-Аланийы Мидхъуыддæгты министрады фæндæгтыл цæуыны æдасдзинады паддзахадон инспекцийы фæндаггон-патрулон службæйы инспектор, милицæйы дæлбулкъон, РЦИ-Аланийы Мидхъуыддæгты министрады УБОП-ы разамонæг Мецъаты Маркы хæрзиуджытæ æмæ дзаумæттæ.

Музейы ис равдыстытæ аразæн зал рæстæгмæйы равдыстытæ аразынæн, стæй, 50 бынаты кæм ис, ахæм лекцион зал дæр. Уыцы залы арæзт цæудзысты дзыллон историон-патриотон мадзæлттæ.

РЦИ-Аланийы Мидхъуыддæгты министрады музей у нырыккон комплекс, кæцыйæ пайдагонд цæуы ногдæр музейон технологитæй æмæ техникон фæрæзтæй. 2018 азы 5 октябры, уголовон агуырды сарæзты 100 азы бæрæггонд куы цæуа, уæд музеймæ æрбацæуджыты размæ байгом уыдзæн рагон рæстæджытæй нырыккон замантæм Уæрæсейы барадхъахъхъæнынады системæйы рæзты дуне.

Музейæн æрмæджытæ агурыны æмæ æмбырд кæныны куысты активонæй архайдтой мидхъуыддæгты оргæнты кусджытæ, зындгонд историктæ æмæ ахуыргæндтæ.

Музей йæ дуæрттæ байгом кæнынмæ цæттæ у канд Мидхъуыддæгты министрады кусджытæн нæ, фæлæ иннæ адæмæн дæр, уæлдайдæр та рæзгæ фæлтæрæн. Уадз æмæ скъоладзаутæ æмæ студенттæ зоной, нæ Райгуырæн бæстæйы гражданты цардыл, сабырдзинад æмæ сабырадон фæллойыл дзуапдæттæг оргæнты кусджытæ цы удуæлдай архайд кæнынц, уый.

РЦИ-Аланийы Мидхъуыддæгты министрады пресс- службæ

 

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here