КУЫД ЦÆРЫС,  ‘ НÆ МЗÆХХОН, КÆМДÆР?

0
119
bty

 

Ирыстон — нæ сагъæс, нæ ныфс

Не ‘мзæххонтæ дунейы алы бæстæтæй кæм нæ цæрынц, ахæм зын ссарæн у. Уæрæсейы æмæ фæсарæнты алы горæттæй бирæты сарæзтой национ культурон æхсæнадтæ. Æдæппæт сты 40-æй фылдæр. Уыдонæй иу у Казахстаны цæрæг ирæтты центр «Алан». Разамынд ын дæтты Сунжæйæ рацæуæг Биркле-Коцты Фатимæ Михаилы чызг. Йæ сæры хицау Александр Биркле, Советон Цæдис куы фехæлд, уæд ацыд Германимæ. Дыууæ лæппуйы Альберт æмæ Владислав баззадысты сæ мадимæ. Альберт ныртæккæ цæры Дзæуджыхъæуы, Владислав та йæ мадимæ Актауы (Шевченко). Дыууæ лæппуйæн дæр ис бинонтæ, дзурынц казахаг æмæ ирон æвзæгтыл.

 

Фатимæ Сунжæйы хъæуæй уазæгуаты йе ‘мбалмæ Шевченкомæ куы ацыд, ууыл рацыд бирæ къорд азы. Паддзахадон ансамбль «Алан»-ы кафæг Казахстаны политехникон паддзахадон университеты экономикон факультетмæ ахуыр кæнынмæ куы бацыд æмæ ма Шевченкойы карьерты хицау æрыгон лæппу Александр Бирклеимæ кæрæдзи куы бамбæрстой, уæд æй йæ къах нал рахаста йæ райгуырæн хъæумæ. Ахуыры фæстæ экономистæй кусгæйæ дæр Фатимæ йæхи баста ирæтты æхсæнадимæ, зæрдиагæй архайдта сæ культурон бæрæгбæтты, кафджыты æмæ зарæггæнджыты къордты. Уæд Шевченкойы ирæттæ цард 2 минæй фылдæр, фæлæ дзы бирæтæ 90 азты Уæрæсемæ ралыгъдысты. Чи ма дзы баззад, уыдон сарæзтой культурон центр «Алан». Фатимæйы зæрдæ иудадзыгдæр баст уыд аивадимæ, æмæ йын æнцонæй уадысты алыхуызон хихъæппæрисадон къордтæ æмæ бæрæгбæттæ аразыны хъуыддæгтæ. Æмæ йæ сæвзæрстой культурон центры разамонæгæй. Ныр 25 азæй фылдæр архайы æрмæст Актауы нæ, фæлæ æппæт Казахстаны цæрæг ирæтты баиу кæныныл. Æмæ йын æнтысгæ дæр чысыл нæ кæны. Фатимæ ма тынг зæрдиагæй архайы ирæтты культурон центры иннæ адæмыхæттыты культурон центртимæ бæттыныл, адæмты ‘хсæн хæлардзинад парахат кæныныл. Хуымæтæджы йæ нæ сæвзæрстой Казахстаны цæрæг адæмты Ассамблейы уæнгæй.

Цыппар азы размæ ирæтты культурон центр арæзт æрцыд Алма-Атайы горæты дæр. Разамынд ын дæтты отставкæйы булкъон Мамсыраты Хъазыбег. Алмаатайаг ирæттæ гуыргæ дæр уым ракодтой, фæлæ иронау сыгъдæг дзурынц, нæ рох кæнынц се ‘взаг. Уымæн та стыр ахъаз у, бинонты æхсæн сæ мадæлон æвзагыл кæй дзурынц, ирон æгъдæуттыл кæй хæцынц æмæ сæ бахъахъхъæныныл кæй архайынц, уый. Уыцы хъуыддагмæ сæ разæнгард кæны Мамсыраты Хъазыбег. Уый дæр у Казахстаны цæрæг адæмты Ассамблейы уæнг. Сæ культурон æхсæнады ис 300 бинонтæй фылдæр. Джеоргуыба æмæ æндæр бæрæгбæттæ Казахстаны ирæттæ бæрæг кæнынц иумæ. Æрæмбырд вæййынц куы иу горæты, куы иннæ. Астанайы дæр цæры 300 иронæй фылдæр, Актюбинскы та сты 200-мæ ‘ввахс. Фатимæйы хъуыдымæ гæсгæ, Казахстаны цæрæг ирæтты зæрдæмæ тынг фæцæуы ирон хæринæгтæ æмæ ирон бæгæныйы бæрæгбон. Уый арæзт æрцæуы алы горæты дæр хицæнæй, уый фæстæ уæлахиздзаутæ æрæмбырд вæййынц иу ранмæ æмæ сбæрæг кæнынц дæсныдæр бæгæныфыцæг æмæ хæрзаддæр хойраг цæттæгæнæг. Уыцы бæрæгбоны, æнæмæнг, вæййы ирон зард æмæ кафты концерттæ. Хæдахуыр артисттæй уæлдай, сæ арæхстдзинад февдисынц бæрæгбоны æппæт архайджытæ дæр.

Казахстаны президент Нурсултан Назарбаев стыр æргом здахы бæстæйы национ-культурон центрты архайдмæ. Иудадзыг сын кæны финансон æххуыстæ сæ бæрæгбæттæ аразынæн, схорзæхджын сæ кæны грамотæтæ æмæ майдантæй, адæмты æхсæн хæлардзинад æмæ сабырдзинад фидар кæныны тыххæй. Ирон культурон центр «Алан» Казахстаны Президенты къухфыстимæ ахæм грамотæтæ æмæ майдантæ иу æмæ дыууæ хатты нæ райста.

Фыццæгæм октябры Казахстаны цæрæг ирæттæ стыр бæрæгбон сарæзтой сæ хистæр кары минæвæрттæн. Актауы цы 400 ирон бинонтæ цæры, уыдон бауынаффæ кодтой уыцы бон ирон бæрæгбоны дарæсы хистæр кары адæймæгтæн сæ хæдзæрттæм лæвæрттæ бахæссын.

Арфæтимæ лæвæрттæ кæмæн бахастой, уыдон уыдысты 30 адæймаджы. Бæрæгбон саразыныл зæрдиагдæрæй бацархайдтой Хуыгаты Робинзон, Æлборты Валентинæ, Хуыбылты Анатоли, Хуыбылты Маргаритæ.

Бæрæгбон саразджыты стыр ахадындзинад та уым ис, æмæ хистæртæн лæвæрттæ хæсгæйæ сæ фарсмæ кæстæр фæсивæды дæр кæй æрбалæууын кодтой.

Казахстаны Уæрæсейы минæварад стыр æххуыс кæны æппæт национ культурон центртæн дæр, уыдонимæ, ирон культурон центр «Алан»-æн дæр. Уыцы бастдзинæдтæ фидар кæныныл зæрдиагæй архайы Коцты Фатимæ. Уый куыд радзырдта, афтæмæй ацæргæ адæмæн радих кæнынц путевкæтæ сæ фæллад уадзынæн, Уæрæсейы ахуыр кæнын кæй фæнды сæ фæсивæдæй, уыдонæн фадат ис лæвар ахуыр кæнынæн æмæ æмдзæрæнты цæрынæн, æрмæст ахуыр кæн. Сахъат адæймæгтæн радих кæнынц медицинон ифтонггæрзтæ. Алы Ног аз дæр æппæт уæрæсейæгты сабитæн дæр раттынц лæвæрттæ. Уæрæсейы бонмæ культурон центры хихъæппæрисадон къордтæ бацæттæ кæнынц концерттæ. Уырыссаг æвзаджы ахуыргæнджытæн Уæрæсейы минæварад кæны уæлæмхасæн финансон æххуыс.

Уæдæ Джеоргуыбайы бæрæгбоны вæййы 500 адæймаджы бæрц. Гал аргæвдынц æмæ алчидæр æрбахæссы чъиритæ, сæ бæрæгбонмæ æрбахонынц бынæттон цæрджыты æмæ иннæ адæмыхæттыты минæвæртты.

1 Майы Хæдбардзинады бон цин æмæ зæрдæрухсæй фæбæрæг кæнынц ирон национ культурон центр «Алан»-ы минæвæрттæ горæты бынæттон цæрджытæ æмæ æндæр адæмыхæттыты минæвæрттимæ. Уыцы бæрæгбонмæ алы адæмыхæттытæ дæр рацæуынц сæ национ уæлæдарæсы. Ивгъуыд бæрæгбонмæ ирæтты культурон центрæн Нурсултан Назарбаев цы æхцайы фæрæзтæ радих кодта, уыдонæй национ уæлæдарæс бахуыйын кодтой 27 фæлысты.

Казахстаны горæттæй ирæтты национ культурон центртæ кæм ис, уым кусынц хуыцаубоны скъолатæ. Ахуыр кæнынц ирон æвзаг. Фæсивæдæй уæлдай уыцы скъолатæм æрбацæуынц хистæр фæлтæр дæр. Æвзаджы исты ногдзинæдтæ базонынæй уæлдай уыдонæн æхсызгондзинад æрхæссы, кæрæдзи ма уæлдай хатт кæй фенынц, кæрæдзийæн сæ хабæрттæ сæхи æвзагыл кæй фæкæнынц, уый дæр. Националон-культурон центры алы мадзæлтты дæр уæлдай зæрдиагдæрæй чи фæархайы, уыдонимæ сты Цæрикъаты Тамарæ, йæ дыууæ кæстæры Роберт æмæ Маринæ, Зæгъæгаты Раисæ, Икъаты Лев.

Ирæттæ сæрыстыр сты се ‘мзæххон Казахстаны кадджын гражданин, Актауы арæндоны сæйраг дохтыр Джелыты Екатеринæйæ, ахуыргæндтæ Тотойты Аланæ, Хъуысаты Феликс, Хуыгаты Робинзон, Абайты Валерийæ. Уæдæ спонсор Сохиты Сергей йæ дзыппы хардзæй инвалидтæн цы бирæ æххуыстæ кæны, ирон адæмы кæрæдзиуыл æмæ иннæ адæмтимæ бæттыныл куыд зæрдиагæй архайы, уый дæр стыр арфæйаг ныхæсты аккаг у. Се ‘ппæтæн та иузæрдион лæггад кæны, разамынд сын дæтты ныр 25 азæй фылдæр Æппæтдунеон æхсæнадон змæлд “Иры Стыр Ныхас”-ы дæсæм съезды делегат Биркле-Коцты Михаилы чызг Фатимæ.

— Кæд цæргæ æндæр бæстæйы кæнæм, уæддæр нæ зæрдæтæ æдзухдæр сты Ирыстонимæ, цин кæнæм йæ уæлахизтыл, маст кæнæм йæ тыхст, йæ мастыл, цæрæм йæ рухс фидæны ныфсæй, — арæх фæзæгъы Фатимæ.

 

Ирæтты арфæтæ дард фæсарæнтæй

Парижы ирæтты ассоциаци «Алани»-йы сæрдар ДЗАНАЙТЫ Лорæ Никъалайы чызгæн фидар бастдзинæдтæ ис Ирыстонимæ. «Гуманитарон бастдзинæдтæ рæзын кæныны æмæ фæсарæйнаг æмбæстæгтимæ æмархайды программæ»-мæ гæсгæ уыд Цæгат Ирыстон-Аланийы æнæхъæн делегациимæ. Фембæлдысты Цæгат Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон университеты студенттимæ. Снысан кодтой дарддæры æмархайды ахсджиаг хъуыддæгтæ. Æмæ та ныр дæр йæ зæрдæбын арфæтæ нæ бавгъау кодта йæ фыдыбæстæйы адæмон газет «Рæстдзинад»-ы кусджытæн:

«Газет «Рæстдзинад»-ы редакцийы зынаргъ кусджытæ!

Зæрдиаг арфæ уын кæнын уæ газеты 95 азы бæрæгбоны фæдыл! «Рæстдзинад» у адæмуарзон газет, бирæ азты дæргъы республикæйы цæрджыты фæлтæртæн сæ цард æнгом баст уыдис мыхуыры ацы фæрæзимæ. Уыдон ын стыр аргъ кодтой, йæ алыхуызон цымыдисаг æрмæджыты бæстæ æмæ республикæйы алыхуызон цаутæ сæ уæлвæд æмæ растæй æвдыст кæй цыдысты, чи дзы куыста, уыцы журналисттæ сфæлдыстадон дæсныдзинад кæй æвдыстой, уый тыххæй. Абон дæр «Рæстдзинад» у республикæйы цæрджыты уарзондæр газеттæй иу æмæ йын нæ зæрдæ зæгъы ног сфæлдыстадон æнтыстытæ!

Æнæниз æмæ амондджын ут!”

 

Мадриды ирæтты диаспорæйы сæрдар, Иугонд Нациты Организацийы Испанийы сывæллæтты дунеон фонды кусæг ХЪАЙТТАТЫ Алыксандры фырт Ацæмæз ныртæккæ ис Цæгат Ирыстоны. 

Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон университетимæ кæны инновациты рæзты æмæ хъуыддаджы æмархайды куыст. Ацæмæз райгуырд æмæ схъомыл Дзæуджыхъæуы æмæ, кæд йæ сæйраг архайд фæсарæнтимæ баст у, уæддæр йæ зæрдæ нæ хицæн кæны фыдыуæзæгæй. Йæ фыдыфыд, зындгонд драматург, фыссæг Хъайттаты Сергей йын йæ туг, йæ зæрдæйы цы уарзондзинад бавæрдта ирондзинад æмæ ирон адæмон газет «Рæстдзинад»-мæ, уыцы æнкъарæн фæсарæнты уæвгæйæ тыхджындæр кæй фæци, уый зыны йæ алы хъуыддаджы дæр æмæ, газеты 95 азы бæрæгбонмæ цы арфæйы ныхæстæ æрбарвыста, уым дæр.

«Æгас Ирыстоны, мæ фыдæлты æмæ, зæгъдзынæн, нæ фидæны фæлтæрты уарзондæр æмæ зы- наргъдæр газет «Рæстдзинад»-ы номдзыд æмæ хъæбатыр кусджытæ!

Уæ газеты 95 азы фæдыл Мадриды цæрæг ирон адæмы номæй райсут нæ зæрдиаг арфæтæ!

Уæ газет у ирон фарнхæссæг, ирон æвзаг æмæ культурæ хъахъхъæнæг, адæмы уарзон, æцæг адæмон мыхуыры фæрæз æмæ, йæ абон адæммæ чи хæццæ кæны, уыдон та сты æцæг патриоттæ, æцæг хъæбатыртæ. Кæд æй фæсарæнты цæрджытæн сæ бон исын нæу, уæддæр æй Интернеты фæрцы ссарæм æмæ нын æрмæст йæ фенд дæр ратты циндзинад æмæ зæрдæрухс. Уæлдай æхсызгондæр та нын уый у, æмæ Ирыстонæй дард чи цæры бæстæйы æндæр кæрæтты æмæ фæсарæнты, уыдоны дæр кæй нæ рох кæнут. Æз хæрзчысылæй, кæсын дæр нæма зыдтон, афтæмæй уыдтон нæ газеты мæ фыдыфыд Сергейы къамтæ, уыдтон, куыд зæрдиагæй-иу æй каст, æмæ уыцы уарзондзинад фæхæццæ мæнмæ дæр. Æз та йæ ам, Плиты Грис афтæ кæмæй загъта:

“Рæсугъд испайнагæн йæ цæрæн, Хъæздыг йæ бæстыгъæд æрдзæй…”

Уыцы бæстæйы цæрæг ирон адæмæн уарзын кæныныл архайын.

Бирæ нын цæрут, нæ зынаргъ газет ,»Рæстдзинад»-ы кусджытæ!

Уæ газетæн, карджындæргæнгæйæ, йæ фæлгонц, йæ хъуыды рæстæгимæ нырау æмдзу куыд кæной, йæ кусджытæ та æнæнизæй, уæнгрогæй се сфæлдыстадон цæхæрæй адæмы зæрдæтæ куыд рухс кæной, ахæм арфæ уæ уæд!”

 

 

Фыдыуæзæгæй къахивæн ракодта, фæлæ дзы зæрдæивæн нæ кæны

 

ХЕТЪЕТЫ Владимиры фырт Михаил райгуырд æмæ йæ сабибонтæ арвыста тæссар къæдзтæ-мæдзтæ къахвæндæгтæй уæлдай бацæуæн кæдæм нæй, Хъуды комы фарсмæ уыцы нарæг, æрвгæрæттæм хæстæг, йæ фæхсты рæбынтæ хъæдæй æмбæрзт, куыд уæлæмæ арвмæ хæстæг диссаджы хизæнтæ æмæ уыгæрдæнтæ кæм уыд, уыцы рæсугъд хæххон бынæтты — Дзимыргомы. Ивгъуыд æнусы астæу ацы коммæ фæндæгтæ саразыны, рухс æм бауадзыны æмæ адæмæн царды æндæр уавæрты бæсты Хицауад равзæрста æндæр мадзал. Комы цæрджыты сыстын кодтой сæ цæрæн бынæттæй æмæ сæ рарвыстой, Астæуккаг Азимæ цы адæмы ахастой, уыдоны хъæутæм цæрынмæ

 

Хæххон адæм кæд къахивæн ракодтой, сæ фыдæлтæ арф уидæгтæ кæм ауагътой, уыцы бынæттæй, уæддæр зæрдæивæн нæ кодтой. Фыдыуæзæг иудадзыгдæр чи мысыд, уыдонæй уыд Хетъеты Владимиры фырт Михаил дæр. Быдыры, Хетæгкаты Къостайы номыл районы, астæуккаг скъола каст фæуыны фæстæ ахуыр кæнынмæ бацыд Мæскуыйы инженерон-физикон институтмæ. Æнтыстджынæй йæ каст фæуыны фæстæ кусын райдыдта Мæскуыйы автоматизаци æмæ техникон физикæйы наукон-иртасæн институты наукон-иртасæн лабораторийы.

Дзимыраг зæрдæргъæвд лæппу арф аныгъуылд наукониртасæн куысты. Алы хъуыддагыл дæр бæстон æмæ бæрнонæй архайгæйæ, 1983 азы бахъахъхъæдта кандидаты диссертаци, дыууæ азы фæстæ йæ сæвæрдтой лабораторийы хицауæй. Михаил дæсаздзыдæй рацыд Дзимыргомæй. Быдыры, райдайæн скъоламæ бацæугæйæ иунæг ныхас дæр уырыссагау чи нæ зыдта, уый дæс къласы ахуыр фæцис фараст азмæ, институты фæстæ та кусын райдыдта бæстæйы ядерон физикæйы къабазы — Уæрæсейы Федерацийы Паддзахадон корпорацийы атомон энергийы наукониртасæн институты. Кæддæр Дзимыргомы рæгътыл фысвос æмæ хъомвос цы дæсаздзыд лæппу хызта, æнæбадт байрагиу йæ барцæй цы лæппу ацахста æмæ-иу ыл æнæсаргъæй чи багæпп кодта, уый ныр иртасæн куыстытæ кæны ядерон медицинæйæн ифтонггæрзты комплекстæ аразыны къабазы. Цы ифтонггæрзты комплекстæ йын бантыст саразын, уыдонæй пайда кæнынц, онкологион рынчынты кæмдæриддæр дзæбæх кæнынц уыцы рынчындæтты. Хохаг лæппу ныффыста 80 наукон куыстæй фылдæр, сæ фылдæрæн дзы райста патенттæ æрмæст йæхæдæг кæй æрхъуыды кодта, ахæм ифтонггæрзтæн.

Уæрæх клиникон практикæйы пайдагонд кæмæй цæуы, уыцы ядерон медицинон техникæ саразыны стыр æнтыстдзинæдтæ кæй равдыста, уый тыххæй Хетъеты Михаилæн лæвæрд æрцыд Советон Цæдисы Министрты Советы паддзахадон преми. Уыцы стыр хорзæхы, æнæмæнг, ис, Михаилæн йæ фыдæлты фарнæй йæ тугдадзинты цы бæрнондзинад, цы куыстуарзондзинад сфидар æмæ йæ раззагдæрты æмрæнхъ цæуынмæ цы хъару разæнгард кæны, уый дæр.

Ядерон медицинæйы равзæрдыл 50 азæй фылдæр цæуы, фæлæ медицинæйы къабæзтæй иуы официалон хуыз райста 1970 азты. Уæдæй фæстæмæ низтæ сбæрæг æмæ сæ сдзæбæх кæныны мадзæлттæ ивтой ногдæрæйногдæрмæ, хуыздæрæй-хуыздæрмæ, рынчынтæн æдасдæр æмæ хъомысджындæр уавæртæм. Æмæ уыцы хъуыддæгты ирдæй зындис паддзахадон корпораци «Росатом» æмæ йæ институтты, уæлдайдæр та Автоматизаци æмæ техникон физикæйы наукон-иртасæн институты архайд. Ам арæзт цыд диссаджы медицинон ифтонггæрзтæ. Уыцы институты фæстагдæр æнтыстдзинæдтæм фылдæр бавæрæн чи бахаста, уыдонæй иу у тыннизы терапийы аппаратурæйы наукониртасæн лаборатори, йæ разамонæг — Хетъеты Владимиры фырт Михаил. Наукæйы, уæлдайдæр та ядерон медицинæйы къабазмæ стыр æнтыстдзинæдтæ бахæсгæйæ, Михалæн йæ фыдыуæзæг Ирыстон йæ зæрдæйæ никуы фæцух. Уый æнæкæрон уарзтæй уарзы йæ райгуырæн Дзимыргом. 50 азæй фылдæр Ирыстонæй дард цæргæйæ нæ ферох кодта ирон æвзаг, уый нæ, фæлæ ма стыр уарзт æмæ рухс æнкъарæнтимæ хъæздыг ирон æвзагыл ныффыста диссаджы уац «Дзимыргомы æрдз æмæ цардуавæртæ». Кæддæр мыхуыргонд æрцыд газеттæ «Рæстдзинад» æмæ «Хурзæрин»-ы. Газет «Хурзæрин»-ы уæды сæйраг редактор, курдиатджын фыссæг, хъæдгуысты аивадон æрмдæсны Гæбæраты Юри уыцы уац бакæсгæйæ, загъта, зæгъгæ, сæйраг редакторæй кусгæйæ, фыццаг хатт бакастæн рæсугъд ирон æвзагыл фыст уац. Уыцы уацы разныхасы Юри фыста: «Ацы уацы автор — Хетъеты Михаил нæ ныппæрста стыр дисы.

Фыццаджыдæр, райгуырæн уæзæгæй дард уæвгæйæ, йæ зæрдæйы цæхæр уарзт кæй дары йæ фыдæлты зæхмæ, уымæй, дыккаджы та — æрдзы фæлыст аивæй равдисынмæ арæхстдзинад æмæ цæрæг кæм нал ис, уыцы комбæстæйы алы къуым, алы фæзилæн бæстон кæй зоны, уымæй. Æртыккаджы та, (чи зоны, уый æппæты сæйрагдæр у) йæ диссаджы рæсугъд æмæ æнæлаз æвзагæй. Йæ цардыбонтæ Ирыстонæй дард чи арвыста, ирон æвзагæй бынтондæр кæм никуы хъæуы æмæ бахъæудзæн, ахæм куыстгæнæг лæг, зын у йæ зæгъын, фæлæ бирæ хуыздæр зоны ирон æвзаг, Ирыстоны чи цард æмæ цæры, стæй йæ дæсныйадмæ гæсгæ, ирон æвзагыл чи кусы, бирæ ахæм ахуыргæндтæй. Ахæмты фыстытæ рæстытæ кæнгæйæ, чысыл сæ уагмæ æркæныныл стыр фыдæбон бахъæуы, Михаилы уац та мыхуыр кæнæм æнæ редакцигондæй.

Развæлгъау бузныг зæгъæм ацы фæрнджын ирон лæгæн».

Фыдæлты зæхх, йæ фарн, йе ‘гъдæуттæ, йе ‘взаг йæ адæмыл зæрдæивæн кæй нæ кæны, ууыл дзурæг у уый дæр, æмæ йæ йæ егъау бæрнон наукон, дзыллæтæн пайдайаг куыстытæй кæй равдæлы йæ уарзон Дзимыргоммæ.

Фыдыбæстæйы хæсты Дзимыргомæй чи фесæфт, уыдоны рухс нæмттæ мысынæн Михаил ам йæхи хардзæй йе ‘фсымæры лæппу Эльбрусимæ сæвæрдтой 6 метры бæрзæндæн цыртдзæвæн. Ам зæрдыл æрбалæууы ирон æмбисонд: «Ивгъуыд чи нæ рох кæны, уый уæрæх кæны йæ фидæны фæндæгтæ», æмæ Михаилæн нæ зæрдæ зæгъы æнæниздзинад, йæ фидæны фæндæгтæ та наукæйы дæр, царды алы къабæзты дæр, уæлдайдæр та фыдыуæзæгмæ уарзондзинады рухс æмæ уæрæх куыд уой, ахæм амонд æй уæд. Бирæ фæзмджытæ йæ куыд фæуа, уæлдайдæр ирон æвзаг зонынмæ, ахæм арфæ та Ирыстоны уæд.

КАСАТЫ Бартадз

 

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here