Лæвар нын кодта йæ зæрдæйы цин

0
22

 

Газет «Рæстдзинад»-ы редакцийы нæ кусæнуæттæ фæрсæйфæрстæм уыдысты курдиатджын журналист, æрдз æвæджиауы фæлмæн зæрдæ кæмæн балæвар кодта, уыимæ, Бадриаты Никъалаимæ.

Уый кæд махæй иу чысыл хистæр уыд, уæддæр кæстæртимæ цард тынг хæлар æмæ æнгомæй. Райсомæй-иу йæ кусæнуатмæ нæ бацыд, цалынмæ-иу нын зæрдиаг салам радтаид, уæдмæ. Йæ цæсгомыл кæддæриддæр хъазыд фæлмæн мидбылхудт. Исчи-иу нæ æнкъард куы кодта, уæд-иу ын йе уæхск фæлмæн æрхостаид æмæ дын исты хъæлдзæг, худæг хабæрттæ кæнын байдыдтаид. Адæймагæн-иу йе уæнгты бауагъта ныфс æмæ ног хъарутæ.

Æз Никъалайы кæдæй зыдтон, уæдæй нырмæ йæ иуæй-иутау никуы федтон хъæрзгæ, науæд та дзы никуы фехъуыстон, исты мæ риссы, зæгъгæ. Кæддæриддæр уыд хъæлдзæг, раст æмæ æргомдзырд. Нæ уарзта искæй фыдгой кæнын. Йе ‘нæуынон уыдысты козбау адæймæгтæ. Фидар хæст уыд ирон æгъдæуттыл.

Ацы зæххыл кæд искуы исчи раст лæгæй фæцард, уæд уый, мæнмæ гæсгæ, уыд Никъала. Æз афтæ нæ зæгъын æмæ йæм иу мисхал дæр рæдыддзинадæй ницы уыд. Уыд æм иуæй-иу хъæндзинæдтæ дæр, фæлæ йæ хорздзинæдтæ уыйбæрц уыдысты, æмæ дзы уыдон мисхалы бæрц дæр нæ зындысты.

Редакцийы куыст æнцон нæу. Уый хорз зыдта Никъала æмæ никуы базивæг кодта æрмæджыты фæдыл цæуынмæ. Куыста промышленнон хайады сæргълæууæгæй æмæ йæ зæрдæ тынг рыст, ацы æнæхайыры рацарæзты рæстæг нæ фабриктæ, заводтæ, шахтæтæ сæ куыстæй кæй ныллæууыдысты, уый тыххæй. Йе ‘рмæджыты ирд æмæ бæлвырдæй æвдыста экономикæйы рæзт цæмæй ма фæцуда, куыстуæттæ фæстæмæ сæ къæхтыл тагъддæр слæууой, уый тыххæй бирæ ахсджиаг æмæ хъæугæ æрмæджытæ.

Никъала йæхи зæрдиагæй бæргæ цæттæ кодта газет «Рæстдзинад»-ы 75 азы юбилеймæ. Фæлæ, хъыгагæн, уыцы бæрæгбонмæ нал фæцард. Æгъатыр низ ыл фæтых.

Абон дæр адæймаджы нæ уырны, Никъала не ‘хсæн нал ис, уый.

Зæхх бирæты ферох кæнын кæны. Фæлæ Никъалайы хуызæн хæрзæгъдау, адæмуарзон лæгæн нæ вæййы ферохгæнæн. Нæ нæ рох кæны махæй дæр йæ рухс ном.

Дæлдæр радзурдзынæн Бадрийыфырты удыхъæды, йæ хорз миниуджытæ тынгдæр кæм разындысты, уыдоны тыххæй иуцалдæр цауы.

Нæ газеткæсджытæн сæ фылдæр хай сты карджын адæймæгтæ, пенсиисджытæ. Уыдонæй бирæтæ сæхæдæг сты тыхст уавæры æмæ фылдæр хатт сæ бон нæ вæййы газет «Рæстдзинад» рафыссын.

Иу райсом кæсын æмæ дын Никъала иу карджын лæгимæ лифтæй рахызт æмæ дыууæйæ дæр бацыдысты йæ кусæнуатмæ. Лæг ын йæ тыхст хабæрттæ фæкодта, газет «Рæстдзинад» бирæ кæй уарзы, фæлæ йæ йæ бон кæй нæу рафыссын.

Никъала айтæ-уыйтæ нал фæкодта, йæ дзыпмæ нывнæлдта æмæ йын йæхи хардзæй газет рафыста. Уыцы лæг йæ худ систа æмæ йын мæнæ цыма хæдзар балæвар кодта, уыйау бирæ арфæтæ фæкодта.

Уæлдæр куыд загътон, афтæмæй Никъала уыд тынг хъæлдзæг адæймаг. Уый йæ зындзинæдтæ æмæ йæ риссаг хабæрттæ æддæмæ никуы æвдыста, уый хыгъд æдзухæйдæр адæмæн лæвар кодта йæ зæрдæйы цин. Æмбæлтты ‘хсæн бирæ уарзта хъæлдзæг хабæрттæ кæнын.

Иу сæрдыгон бон та иукъордæй ацыдыстæм æрдзы хъæбысмæ — хохмæ. Нæ фæллад уагътам Фыййагдоны. Сихорæй фынгтæ æрцæттæ кодтам хæххон цæугæдон Фыййагдоны был. Хæрд æмæ нозты уæлхъус кæрæдзийæн кодтам нæ зæрдæбын ныхæстæ.

Иуафон дын Никъала райста ручкæ æмæ иу гæххæтты гæбазыл ныффыста ахæм ныхæстæ: «Ацы фыстæг чи ссара, уымæн йæ бон райсын уыдзæн 5 милуан сомы (зæронд æхцатæй). Табуафси, æрбацæуæд-иу мæнæ ацы адрисыл: Къостайы проспект, 11-æм хæдзар. Ссар газет «Рæстдзинад»-ы бæрнон секретары хæдивæг Тыджыты Юрийы, æмæ дын уый ратдзæн ацы æхца».

Никъала ацы гæххæтты гæбаз ныппæрста суардоны афтид авджы. Йæ сæр ын къæрмæгæй сæхгæдта æмæ йæ хæххон доны уылæнтæм нывзылдта.

Чи æнхъæл уыд уый, æмæ уæлæ кæмдæр хæхты хъæбысы хæххон доны афтид авг искуы исчи æрцахсдзæн. Фæлæ дын цалдæр боны фæстæ иу лæппулæг æмæ сылгоймаг уыцы гæххæттимæ куы бахоиккой Тыджыйы-фырты кусæнуаты дуар. Цæвиттон, адон Елхоты Терчы доны ахстой кæсæгтæ æмæ афтæмæй фæхæст сты ацы авгыл дæр. Хъуыддаг бахæццæ Никъаламæ дæр æмæ уыдонимæ иумæ хъæрæй фæхудтысты ацы хабарыл.

Иннæ хатт мæ тынг æхсызгонæй бахъуыд æртæ туманы. Æз бауадтæн Никъаламæ æмæ йын загътон, цæмæй мын æфстау радтаид.

Уый рахиз къухæй февнæлдта йæ дзыпмæ, стæй æваст фæлæууыд æмæ мын афтæ:

— Ис мæм сæдæ мин сомы (зæронд æхцатæй) æмхæстæй. Фæлæ сæ балыстæг кæнын мæ бон нæу. Уыдон мын мæ лæппу Алихан йæ куысты фыццаг мыздæй радта æмæ сæ мæ риуы дзыппы зæрдылдарынæн дарын… Дæ хорзæхæй, ма мыл фæхудæд дæ зæрдæ… — Бирæ хатыртæ мæ фæкуырдта Никъала.

Мæнæн æхсызгон уыд, фыд æмæ фырты ‘хсæн ахæм хæлар ахастдзинæдтæ кæй уыд, уый, æмæ йын загътон:

— Æппындæр ма ма тыхсын кæн дæхи. Æз æндæр искæмæй райсдзынæн. Уый ма уæддæр мæ фæстæ мæ кусæнуатмæ æрбацыд æмæ та мæ ноджыдæр хатыртæ курын байдыдта. Никъала йæ мæлæты размæ отпускы куы цыд, уæд цыма йæ адзал рагагъоммæ зыдта, уыйау ма цалдæр æрмæджы нæ редакцийы фæлтæрдджындæр машинисткæ Баскаты Ирæмæ бахаста, арф ныуулæфыд æмæ йын афтæ: «Адон дын мæ фæстаг фыст æрмæджытæ, Ирæ».

— Хуыцау бахизæд фæстаг æрмæджытæй… Ирæ фестъæлфыд æмæ йын уайдзæфгæнæгау афтæ бакодта: Никъала, уæд, куыд алы хатт, афтæ хъæрæй ныххудт æмæ йын афтæ:

— Отпусчы цæуын, отпусчы… Фæлæ хъысмæтæн цы загъдæуа. Æцæгæйдæр, уыдон разындысты йæ фæстаг æрмæджытæ Никъалайæн. Мах æнхъæлдтам, отпусчы дзæбæх баулæфдзæн æмæ нæм ног хъарутимæ рацæудзæн, зæгъгæ, фæлæ нæ «фæсайдта».

Никъалайæ-иу арæх фехъуыстон ахæм ныхæстæ: «Мæнæн мæ зæрдæмæ нæ цæуы иу хъуыддаг: хъæуы чи райгуыры, хъæуы чи схъомыл вæййы, уый горæты уæлмæрды цæмæн баныгæнынц? Уый раст нæу. Лæг цы адæмы ‘хсæн арвиты йæ хуыздæр азтæ, ныгæнгæ дæр æй уыдон хъуамæ бакæной. Хъæутæй, æвæццæгæн, Заманхъулы уæлмæрдтæй рæсугъддæр æмæ аивдæр нæй. Уыимæ, æрæнцад бæрзонд рагъыл».

Фæстæдæр ын бамбæрстон йæ ацы ныхæсты мидис Никъалайæн. Уый, æвæццæгæн, рагагъоммæ зыдта йæ низыхатт æмæ æмбарын кодта, ома, куы амæлон, уæд-иу мæ мæ райгуырæн хъæу Заманхъулы зæххыл бавæрут, зæгъгæ.

Гъемæ йын йæ курдиат сæххæст кодтой йæ бинонтæ æмæ йæ бирæ хионтæ, къабæзтæ. Кад æмæ йæ радимæ бавæрдтой Заманхъулы уæлмæрдты.

Цард цард у. Нæй рæстæджы цыдæн бауромæн, нæй йын йæ цыд фæтагъддæр кæнæн дæр. Никæмæ хъусы. Хивæнд, æгоммæгæс у. Нырма а зæххыл иу ахæм адæймаг дæр нæма равзæрд, æмæ царды цалх кæй фæстæ æрлæууыд йæ зылдæй.

Ды дæр, Никъала, ацы хъуыддаджы нæ дæ фыццаг æмæ фæстаг дæр. Дæ фæстæ цард кæны йæхи кæнонтæ. Кæсы нæм фыццагау хур. Фæлæ нæ дæ рæстæджы йæ зæрин тынтæ цыма тынгдæр тавтой, афтæ нæм кæсы.

Ды, Никъала, дæ уды бæрц цы иунæг ирон газет «Рæстдзинад» уарзтай, уый дæр, уæдæ, фыццагау цæуы. Гъе, ‘рмæст йæ алы номыры дæр цæстытæ бæргæ ацагурынц дæ зæрдæмæхъаргæ фыст очерктæ, дæ цыргъзонд радзырдтæ, дæ хъæлдзæг ныхæстæ, дæ цымыдисаг дзырдбыдтæ, фæлæ сыл, хъыгагæн, цæст нал æрхæцы æмæ зæрдæ риссы… Риссы…

Ды дæ кусæнуаты цы бирæ рæсугъд дидинджытæ ныууагътай, уыдоныл дæр дын дæ фæстæ бæргæ кодтам дон. Уæдæ сæ хурхъуаг дæр нæ уагътам.

Гъе ‘рмæст сæхиуыл нал схæцыдысты: цæмæдæр гæсгæ уайтагъд баруадысты, бахус сты…

ЧЕРЧЕСТЫ Хъасболат

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here