Хистæр — кадджын, кæстæр — æгъдауджын

0
29

 

Æппæтдунеон æхсæнадон змæлд «Иры Стыр Ныхас»-ы Терчы фаллаг фарсы районы хайад, Дзæуджыхъæуы Д.В. Семеновы номыл 21-æм скъолайы директор НАЙФОНТЫ Иринæ æмæ ацы скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнджытæ бацæттæ кодтой конференци «Ирон æгъдау — нæ фидæны бындур». Архайдтой дзы хистæр кълæсты ахуырдзаутæ, ахуыргæнджытæ, «Иры Стыр Ныхас»-ы сæрдар КУЧИТЫ Руслан, Терчы фаллаг фарсы районы Ныхасы сæргълæууæг ТУАТЫ Руслан, йæ хæдивæг ЕДЗАТЫ Виктор, Ныхасы Ахуырад æмæ ирон æвзаг бахъахъхъæныны фарстаты фæдыл комитеты сæргълæууæг БУРГАЛАТЫ Заремæ, Ныхасы иннæ уæнгтæ. Конференцийæ рауад ирондзинады бæрæгбон.

Конференцийы темæ уыд ныры дуджы ахсджиагдæр фарстатæй иу — хистæр æмæ кæстæр фæлтæрты ‘хсæн ахастдзинæдтæ. Уымæн æмæ фæцудыдта кæстæртимæ хъомыладон куыст. Ахуырады домæнты сæйрагдæр предметтæй хорз бæрæггæнæнтæ исын кæй ссис, уый дæр кæстæртыл хорзæрдæм нæ фæзынд. Кæстæрты адæймаджы хуыздæр миниуджытыл ахуыр кæнын хъæуы. Хъуамæ зæрдыл дарой: хистæр кары адæмæн кад кæнын, æгъдау дæттын. Хистæр кадджын кæм уа, кæстæр — æгъдауджын, уым ирон æгъдауæн сæфæн нæй.

Конференцийыл бæрнон, 21-æм скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæг Мæхъиты Аннæ мадзал байгом кодта скъоладзаутæн ныстуаны хуызы докладæй:

— Ирон æгъдау нын баззад цыкурайы фæрдыджы хуызæн. Æцæг цыкурайы фæрдыг алы адæймаджы къухы нæ бафты, æгъдау та адæймагæн йæхицæй аразгæ у. Нарты хистæртæ сæ дзыллæйы сæрыл дзургæйæ афтæ дзырдтой: «Нарт, нарт уæд уыдысты, арв сæ нæрын уæд нæ уæндыд, æмæ мæлын куы зыдтой сæ дзыллæйы сæрыл. Нарт, нарт уæд уыдысты, æмæ нæртон адæймаджы дзыхæй рæстдзинад йеддæмæ куы ницы ирвæзти. Нæ дзыллæ, дзыллæ уæд уыдысты, æмæ сæ сæр сæрмæ куы хастой. Нæ адæм, адæм уæд уыдысты, æмæ нæ кæстæр хистæры куы нымадта, кад ын куы лæвæрдта, кæрæдзимæ куы хъуыстой…»

Тынг цымыдисаг рауад Кучиты Русланы ныхас скъоладзаутимæ. Кæстæрты цы ирон æгъдæуттæ цымыдис кодтой , уыдоны тыххæй сын радзырдта цардæй дæнцæгтæ хæсгæйæ. Хи дарыны уаджы тыххæй ныхас рауад дæргъвæтиндæр, уымæн æмæ хъомыладон куыст домы ноджы бæстондæр æмæ лæмбынæгдæр куыст.

— Хистæр æргом куы рæдийа, уæд кæстæр йæхи куыд хъуамæ дара? — уыд скъоладзауты фæрстытæй иу.

— Хъыгагæн, афтæ дæр рауайы. Уыцы ран кæстæр хъуамæ къæйныхдзинад ма равдиса, — загъта Кучийыфырт. — Рæдийаг хистæрмæ фæстæмæ сдзурын, дыууæ хатты æнæгъдаудзинад у æмæ уæхи бахизут уыцы уавæрæй.

Найфонты Иринæ скъоладзаутæн сарæзта диссаджы цымыдисаг ерыстæ. Электронон фæйнæгыл æвдыст цыдысты æгъдæуттимæ баст къамтæ дыууæ хуызæй. Фыццаг къам уыд кæцыдæр элемент хъуагæй, иннæ та æххæст хуызы, ома, дзуаппимæ. Сывæллæты-иу хъуыд базонын, нæ фыдæлты цавæр æгъдау æрцыд хæлд къамы, кæнæ цавæр ирон æгъдауыл дзурæг дзаума фæхъуыд къамæй архайдмæ гæсгæ.

Скъолайы ирон æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнджытæ Дзуццаты Зæлинæ, Мзокты Зæирæ, Мæхъиты Аннæ, Зассеты Дианæ, Гугкаты Беллæ сæ равзæрст дæсныйадыл иузæрдион кæй сты, уый бæрæг уыд сæ ахуырдзауты зонындзинæдтæй. Ирон æвзаг, литературæ, истори æмæ ирон адæмы традицион культурæйы тыххæй викторинæйы цы фæрстытæ уыд, уыдонæн дæр лæвæрдтой раст дзуæппытæ.

Кæстæртæ æргом сæ хъуыдытæ дзырдтой, сæ зæрдæмæ кæй нæ цæуы, ирон чындзæхсæвы чындзыл европæйаг уæлæдарæс куы скæнынц æмæ йæ уæнгтæгом къабайы дзуары бынмæ, чындзæхсæвы хистæрты размæ куы бахонынц, уый.

— Уыцы митæ махыл, ирон адæмыл, æппындæр нæ фидауынц, у æнæгъдаудзинад. Уымæй æфхæрынц, цы хистæртæм æй бахонынц, уыдоны дæр. — дзырдтой кæстæртæ кæрæдзи дзыхæй ныхас исгæйæ.

Кæстæртæ хистæрты бабуц кодтой ирон уæздан «Хонгæ кафт»-æй, бакастысты æмдзæвгæтæ. Бацæттæ кодтой ирон чингуыты æмæ се сфæлдыстадон куыстыты равдыст. Кæронбæттæны уазджытæ фысымтæн ракодтой арфæтæ.

ХЕТÆГКАТЫ Оксан

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here