Н И К О Л А Е В С К

0
21

Дзæуджыхъæуæй 45 километры дарддæр, Дыгуры районы, Урсдоны галиу фарс æрбынæттон ис Николаевскы станицæ. Йæ равзæрд баст у 1838 азимæ. Йæ фыццаг цæрджытæ уыдысты Ирыстонмæ ссæуæг æфсæддон хъазахъхъæгтæ. Уыдон 1842 азы бацыдысты Терчы хъазахъхъаг æфсады рæнхъытæм, уæд цæрæн бынатæн радтой станицæйы ном. Ныртæккæ Николаевскы цæры 2050 адæймаджы бæрц, ис дзы 647 хæдзары. Нæ дзы федтам стыр уæладзгуытæ, фæлæ алкæй дуармæ дæр дидинджытæ сагъд, уазæгыл бацин кæнын зонынц.

 

 

Нæ уарзон станицæйы хорздзинæдтæн архайæм

— Ацы аз нæ уарзон станицæйæн у юбилеон. Æххæст ыл кæны 180 азы. Хъазахъхъаг адæм хæларæй цæрынц æппæт адæмыхæттытимæ. Цæргæ та нæм кæнынц уырыссæгтæ, ирæттæ, украинæгтæ, узбекæгтæ, туркæгтæ, таджикæгтæ — æдæппæт 19 адæмыхатты. Иу у нæ цин дæр, нæ хъыг дæр. Алчидæр йæхи хъарутæй архайы, йæ кæстæрты ахуыры æмæ фæллойы фæндагыл æвæры, — зæгъы станицæйы сæргълæууæг, бынæттон хъазахъхъаг иугонды атаман Василий РЕВИН. — Адæмы удæнцойдзинадæн нæм кусы астæуккаг скъола, рæвдауæндон, Культурæйы галуан, посты хайад, амбулатори æмæ афтек, фараст дуканийы.

 

Бон æртæ хатты Дзæуджыхъæумæ цæуы автобус, стæй районы центр Дигорамæ дæр цæуы машинæ. Станицæйы цæрджытæн амалхъом адæймаг Хъазыбегты Георги стыр лæвар скодта — сарæзта ног аргъуан, хæссы сыгъдæг Никъалайы ном. Нæ рох кæнæм нæ фыдæлты æгъдæуттæ, рæсугъд традицитæ, хæдбындур ныхасыхъæд.

Æрдзон газ æмæ нуазыны дон парахатæй цæуынц алы хæдзармæ дæр. 2017 азы, августы ивд æрцыдысты 22 километры доны хæтæлтæ, уымæй размæ-иу сæ арæх бахъуыд цалцæг кæнын, адæм тыхстысты. Уыцы куыстыты рæстæг нæ уынгтæ къахт æрцыдысты, абон сæ уавæр хуыздæрхъуаг у. Сæйраг, Ленины номыл уынг хорз конд у, иннæтæм дæр бавналдзысты, слæгъз сæ кæндзысты.

Тæссаг уавæры вæййынц, Урсдоны дон куы раивылы, уæд. 2016 азы Хицауады æххуысæй былгæрæттæ сфидар кодтой, фæлæ уыцы рæстæгмæ фидæрттæ абон æдзæллаг уавæрмæ æрцыдысты. Иудадзыг кæсынц нæ уынгты сыгъдæгдзинадмæ, зиутæ сарызынц. Къуыри иу хатт уынгты æрзилы трактор, хæдзарон бырон æмбырд кæны æмæ йæ сæрмагонд бынатмæ ласы. Цæрджытæ уыцы лæггадæн фидынц 30 сомы.

Администрацийы сæргълæууæг куыд зæгъы, афтæмæй станицæйы фæсивæдæн сæ уæгъд рæстæг пайдаджынæй æрвитынæн, æнæмæнг, саразын хъæуы спортивон зал, тагъд рæстæг та байгом уыдзæн рухс фæлладуадзæн фæз, уыдзæн аивгонд, бандæттæ, къахвæндæгтæ дзы скæндзысты. Станицæйы бирæ ис иунæг чи у, стæй фæкæсинаг бинонтæ, администрацийы сæ къух куыд амоны, афтæ сын æххуыс кæнынц. Хорз уаид, станицæйы куыстхъом адæмæн исты чысыл куыстуæттæ куы саразиккой, уæд сæ хъус æндæр рæттæм нал дариккой.

— Иу лæджы бон ницы у. Мæнæн дæр мæ фарсмæ сты хистæртæ, нæ фæсивæд, администрацийы специалисттæ, — зæгъы Василий. — Иууылдæр иумæ нæ уарзон станицæйæн хорздзинæдтæ саразыныл архайæм.

 

Медицинон æххуыс — афойнадыл

ТОЛАСТЫ-БИТАРТЫ Ритæ ныр 36 азы кусы станицæйы амбулаторийы медицинон хойæ. Йе ‘мкусджытимæ зæрдиаг лæггад кæнынц, æххуыс агурæг чи æрбацæуы, уыдонæн. Бирæ адæм фервæзын кодтой низы дзæмбытæй. Арфæйаг сты медицинон хо Надеждæ МИХЕЕВА, акушер Лидия БРАТЧИК, фелсыр ЦÆЛЛАТЫ Эльмæ, дохтыр-терапевт АРСÆГТЫ Еленæ. Се ‘ххуыс цафонфæнды бахъæуæд, уайтагъд рынчыны уæлхъус вæййынц.

Станицæйы цæрджытæ дохтыры куыстæн аргъ кæнын зонынц æмæ сын уыдон дæр иузæрдионæй лæггад кæнынц. Амбулаторийы кусджыты ныхасмæ гæсгæ, Дигорайы рынчындонæй æрбацæуынц дохтыртæ, къуыри æртæ хатты та лабораторийы кусджытæ райсынц анализтæ. Бынæттон цæрджытæ арæхдæр тыхсынц зæрдæйы низ- тæй, йæ туджы æлхъывдад бæрзонд кæмæн у, ахæмтæ дæр дзы ис, сæ фылдæр ацæргæ адæм сты. Сагъæсы æфтауы медицинон кусджыты, ноггуырдты нымæц къаддæр кæй кæны, уый. Зæгъæм, 2017 азы станицæйы райгуырд 27 сывæллоны, 2018 азы дæс мæймæ та — 15. Уыдис ахæм азтæ, 35-40 сабийы-иу куы райгуырд. Ныр фæсивæд афойнадыл хъуыддаг нæ кæнынц, куысты бынат агургæйæ, горæттæм цæуынц цæрынмæ.

Николаевскы станицæйы амбулатори дыууæ азы размæ хорз цалцæггонд æрцыдис, ис дзы боны стационар, дохтыры рафыст уколтæ, капельницæтæ кæнынц хицæн уаты, зæрдæйы куыст чи æвдисы, ахæм кардиографæй пайда кæнынц, РЦИ-Аланийы Æнæниздзинад хъахъхъæнынады министрад сын балæвар кодта тагъд æххуысы ног машинæ. Бахъуаджы рæстæг фæцæуынц хуысгæ рынчынтæм, стæй районы рынчындонмæ. Æхсызгон сæ хъæуы, физиопроцедурæтæ кæмæй кæной, ахæм ифтонггæрзтæ, ивинаг сты се стъолтæ, бандæттæ, скъæппытæ.

 

Ахуыр кæнынмæ бæллынц

Хорз сыхæгтæ Æхсызгон фембæлд нын рауад станицæйы цæрæг дыууæ сылгоймагимæ. Сæ иу — ирон, иннæ — хъазахъхъаг. МÆРГЪИТЫ-МÆХЪИТЫ Тамарæ æмæ Любовь РЫБКА. Ацæргæ сылгоймæгтæ лымæнæй кæй цæрынц, уый уайтагъд бамбæрстон. Посты лæггæдтæ — парахат ГУЙТЫ Зæлинæ ахуырдзаутимæ Хистæр къорды сабитимæ КОЗАТЫ Татьянæ æмæ ЖИЛКИНА Оксанæ ТÆКЪУЛТЫ Олеся МÆРГЪИТЫ Тамарæ, йæ чындз Наташæ æмæ гыццыл София сæ сыхаг Любæимæ Николаевскы станицæйы астæуккаг скъола сæрыстырæй хæссы Советон Цæдисы Хъæбатыр Сергей Батышевы ном. Ныр 40 азы скъолайы директорæй кусы фæлтæрдджын ахуыргæнæг Михаил СУДАКОВ.

253 чызджы æмæ лæппуйы цæуы ацы скъоламæ. Æппæт коллектив дæр рæзгæ фæлтæры патриотон хъомылад, сæ физикон райрæзт æмæ алывæрсыг курдиæттæ райхалыныл архайы. Кусынц дзы сфæлдыстадон къордтæ, спортивон секцитæ. Æрвылаз скъолайы ахуырдзаутæ фæархайынц районы фестивальты æмæ конкурсты, предметон олимпиадæты.

Скъолайы тыргъты цæугæйæ райхъуыст ирон ныхас. Къласмæ бахызтыстæм. Фарæстæм къласы ахуырдзауты сæ ахуыргæнæг Гуйты Зæлинæ зонгæ кодта аив дзырды сусæгдзинæдтимæ. —

Ацы къласы ис 25 ахуырдзауы, алы адæмыхæттытæ — хъазахъхъæгтæ, туркæгтæ, гуырдзиæгтæ, ирон æвзаг сæ мадæлон кæмæн нæу, ахæмтæ. Ис дзы цалдæр ироны дæр, фæлæ сæ иу дæр иронау дзурынмæ нæма арæхсы. Арæх сын фæзæгъын, Ирыстоны цæргæйæ хъуамæ аргъ кæнат бынæттон æгъдæуттæ, традицитæ æмæ культурæйæн, уымæй хуыздæр та у æвзаг базонын. Архайынц кæсын, фыссын æмæ æмдзæвгæтæ зæрдæвæрдæй дзурын базоныныл, фæлæ ацы агъуыстæй рахизгæйæ, ирон ныхас станицæйы стæм хатт фехъусынц, æмæ сын уымæн зын у йæ базонын, — зæгъы Зæлинæ.

Николаевскы скъола сæрыстыр у йæ фæлтæрдджын ахуыргæнджытæй, фæзминаг ахуырдзаутæй, æмæ сын ноджы фылдæр бантысæд.

 

Ног цалцæггонд Культурæйы галуаны куыст æхсиды

 

Адæмæн уарзон у хъазахъхъаг зарæггæнджыты хор. Ацы аз ыл æххæст кæны 65 азы. Алы кары, алы дæсныйæдтыл хæст адæмы иу кæны адæмон сфæлдыстадмæ уарзондзинад. Хорæн разамынд дæтты Николай ЖУРАВЛЕВ. Æрæджы коллектив архайдта æмæ фыццаг къæпхæны диплом райста Стъараполы крайы хъазахъхъаг культурæйы регионалон фестиваль-конкурс «Казачий лад»-ы. Зарæггæнджытæ Еленæ ДОКУЧАЕВА, Валентинæ МАЛЕКОВА, Ольгæ БАХТИНА, Еленæ ГРУДАЕВА æмæ иннæтæ сæ ирд курдиатæй хъæлдзæг кæнынц адæмы

— Ацы бæстыхай арæзт æрцыд советон рæстæг 1972 азы. Уæды колхозы сæрдар, Социалистон Фæллойы Хъæбатыр Николай Щербинин стыр æргом здæхта культурæмæ. Ацы стыр галуаны дуæрттæ кæддæриддæр гом уыдысты, зарын, кафын чи уарзы, уыдонæн, — зæгъы йæ директор Собиты Людмилæ. Рæстæгимæ бæстыхай заууатмæ æрцыд, йæ цартæ, пъолтæ, къултæ æзгъæлдысты, æмбырдтæаразæн залмæ тæссаг уыд бацæуын. Ахæм зын уавæрты кусгæйæ дæр станицæйы культурон цард нæ бамынæг ис.

— Стыр æхсызгондзинад сæмбæлд станицæйы æппæт цæрджытыл, паддзахадон программæйы бындурыл нын нæ клуб цалцæг кæнын куы райдыдтой, уæд. Абон йæ æддаг бакаст куыд аив у, афтæ рæсугъд у йæ алы къуым дæр, зæрдæрухсæй алы къордтæм уайынц скъоладзаутæ, хистæр фæлтæр. Æнтыстджынæй кусынц вокалон къорд, студи «Улыбка», къорд «Солнышко», разамынд сын дæттынц Наталья Леонова æмæ Хъæрджынты Аллæ. Ирон кафты ансамблæн разамынд дæтты Дзасохты Рудольф, театралон къорды архайджытимæ кусы Наталья Янпольская, раппæлинаг куыст кæнынц Аннæ Синькова, Наталья Янковская æмæ иннæтæ. Арæх саразæм иумæйаг хъæлдзæг бæрæгбæттæ, цæмæй нæм цы бирæ адæмыхæттытæ цæры, уыдонæн се ‘ппæтæн дæр цымыдисаг уа, уыимæ, аргъуаны бæрæгбæттæ. «Масленица»-йы рæстæг нæ бæрæгбон уынгмæ рахæссæм, стырæй-чысылæй фæсте ничиуал баззайы, сымах дæр ма нæм искуы æрцæут, — зæгъы Людмилæ.

Культурæйы хæдзары директор нын равдыста, 380 бынаты кæм ис, уыцы æмбырдтæгæнæн зал, фæлмæн бандæттæ, уæрæх сценæимæ. Фенын нын кодта хъазахъхъаг цард æвдисæг музей, экспонаттæ йын æмбырд кæнынц станицæйы цæрæг бинонтæй.

Хорз куыстæн сæм ис æппæт уавæртæ, фæлæ хæдахуыр артисттæн сæ сценикон къахы дарæс æмæ уæлæдарæс дæр базæронд сты, районы, стæй республикон фестивальты архайгæйæ транспорт агурын фæхъæуы. Кæддæриддæр сæ фарсмæ балæууы станицæйы бынæттон хиуынаффæйады администрацийы сæргълæууæг Василий Ревин.

Цæуынц азтæ, фæлтæртæ ивынц, фæлæ Культурæйы галуан уыд æмæ уыдзæн хъæлдзæгдзинад æмæ удæнцой хæссæг. Уырны нæ, йæ директоры бæллиц, киноæвдисæн ифтонггæрзтæ проекторимæ сæвæрын дæр сæ къухы кæй бафтдзæн

 

Амондджынæй байрæзæнт!

 

Рæвдауæндон «Калинка» кусын райдыдта 1964 азы. Хъомыл дзы кодтой Николаевскы станицæ æмæ Мустыздæхы сабитæ.

Абон 116 чызджы æмæ лæппуйы цæуы станицæйы рæвдауæндонмæ. Йæ кусджытæ, сæ сæргъы Тæкъулты Олеся, афтæмæй архайынц, цæмæй сывæллæттæ æнæнизæй, хъæлдзæгæй рæзой, ууыл.

— Стыр æргом здахæм хъомыладон куыстмæ, цæмæй фидæны фæлтæр рæзой хæлардзинады уавæрты. Æз — ирон, ды — уырыссаг, кæнæ та — туркаг — уыцы хъуыддагæй сæ хъахъхъæнæм. Цы хъæлдзæг, зонадон бæрæгбæттæ сын саразæм, уырдыгæй райхъуысы алыхуызон музыкæ. Кусæм федералон паддзахадон ахуырадон программæ «Радуга»- йы бындурыл. Не стыр нысан у, сабиты куыд физикон, афтæ моралон æгъдауæй скъоламæ бацæттæ кæнын. Цæмæй уой æнæниз, уый тыххæй сын кæнæм буар фидаргæнæн процедурæтæ, æрвылбон сыгъдæг уæлдæфы тезгъо кæнынц, — зæгъы Олеся.

— Æрвылмæй ныййарджытæ фидынц иу мин сомы. Уыдоны æххуысæй сывæллæтты фынгыл вæййы æхсыры хæринæгтæ, дзидза, кæсаг, дыргътæ æмæ халсартæ, адджинæгтæ æмæ алыхуызон салаттæ. Сæ ныййарджытæ ныл баууæндыдысты æмæ хъуамæ сæ зæрдæхудты ма бацæуæм.

Тæкъулты Олеся 25 азы кусы ацы рæвдауæндоны. Йæ ныхасмæ гæсгæ, бæстыхай арæзт æрцыд советон дуджы колхозонты сывæллæттæн, колхозы исбонады хардзæй уыд алцæмæй æххæст. Ныр дæр сæм хорз цæстдард ис Дыгуры районы администраци, стæй станицæйы сæргълæууæджы ‘рдыгæй. Дыууæуæладзыгон бæстыхайæн аивтой йæ сæр, доны хæтæлтæ дæр ног сты, фæлæ сæ хъазæн фæз у базилинаг, хъæуы дзы херытæ, æндæр хиирхæфсæнтæ сæвæрын. Нæ фаг кæны хъазæнтæ дæр. — Не стыр бæллиц у, цæмæй нæм интерактивон фæйнæг уа, ахуырадон процессы нæ тынг æхсызгон хъæуы, — зæгъы Олеся æмæ арфæйы ныхæстæ ракодта йæ коллективæн. Хи хъæбултау сывæллæтты рæвдауынц хъомылгæнджытæ Любовь Канищева, Хъыбызты Фатимæ, Пагæты Тамарæ, Иринæ Безина, Верæ Величко, раппæлинаг куыст кæнынц медицинон хо Еленæ Ткаченко, гæрзтæхсæг Татьянæ Рухьяшвили, завхоз Тамарæ Истомина æмæ иннæтæ. Сæ лæггадæй зæрдæрухс æмæ арфæйаг уæнт.

 

Хорз сыхæгтæ

Æхсызгон фембæлд нын рауад станицæйы цæрæг дыууæ сылгоймагимæ. Сæ иу — ирон, иннæ — хъазахъхъаг. МÆРГЪИТЫ-МÆХЪИТЫ Тамарæ æмæ Любовь РЫБКА. Ацæргæ сылгоймæгтæ лымæнæй кæй цæрынц, уый уайтагъд бамбæрстон.

— Любæ мæнæн мæ хорз сыхаг дæр у, мæ хо æмæ мæ ныхасæмбал дæр. Хъысмæт æм æгъатыр разынд, иунæгæй баззад, зындзинæдтæ федта, фæлæ фæлмæнзæрдæ адæймаг у. Гуырдзыстоны Тетрицхъаройы районы цардыстæм, 90-æм азты нæ бахъуыд сыстын, нæ мулк ныууадзын. Ме ‘ртæ сывæллонимæ фыццаг æрцардыстæм Стъараполы крайы, стæй та, нæ хионты амындæй — Николаевскы, æмæ фæсмойнаг ницæмæй дæн. Мæ чындзытæ Наташæ æмæ Таисия сты уырыссæгтæ, сты æнæзивæг, хæрзæгъдау, мæ зæрдæ сæ рухс кæны, — зæгъы Тамарæ. Йæ бирæ хъизæмæрттæ ферохгæнгæйæ, 80-аздзыд сылгоймаг цин кæны йæ цоты цот æмæ уыдоны кæстæртыл.

— Æцæгæйдæр, лымæнæй цæрæм. Хорз сыхагæй мæ амонд фæцис, ницы нын ис уаринаг, — зæгъы Любæ æмæ мæ фарстæн дзуапп дæтгæйæ, æрымысыд йæ цардвæндаг. Бирæ азты бакуыста бынæттон, Легейдойы номыл колхозы. Йæ быдырты, йæ фермæты æнтыстдзинæдтæй хъуыстгонд уыд ацы хæдзарад, «колхозмиллионер» æй хуыдтой. Куыста дзы дыууæ мин адæймаджы бæрц, дардтой кæрчытæ æмæ хъазты фермæтæ, 150 гектары та дзы уыд дыргъдæттæ.

— Колхозы баркадæй хайджын уыдысты станицæйы æппæт цæрджытæ, бирæ социалон фарстатæ лыггонд цыдысты колхозы æххуысæй. Абон дзы дур дурыл нал баззад, æрмæст мысинæгтæ, — зæгъы Любæ.

Бæгуыдæр, фæзминаг сты ацы сылгоймæгтæ сæ хæлар ахастдзинæдты тыххæй. Дæхæдæг цæрынæн куы бæззай, уæд иунæг никуы уыдзынæ.

 

 

Посты лæггæдтæ — парахат

Станицæйы цæрджытæ Иван БУРОВ, Людмилæ МАКОВА, Петр САВЧЕНКО, Тамарæ МАРУНЯ, ХÆЛЛАТЫ Аллæ æмæ Валя МАКУШЕВА æрвылаз иннæтæй фылдæр рафыссынц газеттæ æмæ журналтæ.

— Ныртæккæ посты хайады лæггæдтæ адæмæн бирæ пара- хатдæр сты. Цæрджыты удæн- цойдзинадæн махмæ бафидæн ис æппæт коммуналон хъалон- тæ, банчы кредиттæ, балцы цæугæйæ та балхæнæн ис хæд- тæхæгмæ кæнæ поездмæ билеттæ, уæййаг нæм ис хæдзары хъæугæ лыстæг дзаумæттæ, — зæгъы посты хайады сæргъ- лæууæг Дзесты Барно. — Адæммæ хæццæ кæнæм пен- ситæ, пособитæ, арæхдæр цæр- джытæ рафыссынц районы газет «Дигори хабæрттæ», республи- кон газет — «Северная Осетия», «Рæстдзинад» нæм æрмæст цыппар хæдзары фыссынц, хъы- гагæн.

Постхæсджытæ Светланæ Сергеева, Любовь Дамбров- ская æмæ Надеждæ Грудаева æнæзивæгæй уайынц стани- цæйы уынгты.

— Не ‘рбацыдмæ адæм фен- хъæлмæ кæсынц, — зæгъы На- деждæ. — Зæрдæрухс стæм нæ куыстæй, газеттимæ адæммæ ног хабæрттæ хæццæ кæнæм. Куыд базыдтам, афтæмæй постхæссæгæн йæ мызд у фа- раст мины, уыимæ ма премитæ. Радтой сын сæрмагонд уæлæда- рæс, дзабыртæ, фæлæ сæ æх- сызгон хъæуы фæйнæ велосипе- ды, афтæмæй, сæ бæрны цы 600 хæдзарæй фылдæр ис, уы- доныл рæвдздæр æрзилдзысты. Мæ фыдгулы дуармæ та постхæссæг ма ‘рлæууа.

Фарс бацæттæ кодта ЦÆГÆРАТЫ Жаннæ

Къамтæ систа КЪÆБЫСТЫ Харитон

 

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here