Андиаты Сосланы мысгæйæ

0
32

 

Зæххы къорийыл абон цæры авд æмæ æрдæг миллиардæй фылдæр адæм æмæ дзы алкæмæн дæр ис йæхи цардвæндаг. Стæй цард афтæ арæзт у, æмæ алы удгоймаг дæр цард-цæрæнбонты фæндагыл лæуд у. Фæндæгтæ та сты æнæнымæц.

Уыцы æнæнымæц фæндæгты ‘хсæн æрмæстдæр ис иумæйаг иу фæндаг, кæцыйыл ацы 7 æмæ æрдæг миллиарды æнæмæнг рацæудзысты се ‘гас дæр, фæнды дæ æви нæ, уымæ æнæкæсгæйæ. Уый та у царды фæстаг фæндаг æмæ йыл ацæуæн вæййы æрмæстдæр иунæг хатт. Уæдæ кæдæм кæны уыцы фæндаг, уый та алчидæр зоны — æцæг бæстæ, кæнæ, æнусон бæстæ кæй фæхонынц, уырдæм. Уым та вæййынц Барастыры бар.

Мæрты бæсты цард кæй ис, уый нæ рагфыдæлты афтæ тынг уырныдта æмæ уæлæуыл цард хуыдтой мæнг дуне (рæстæгмæ дуне) æмæ мæрдты бæсты та — æцæг Бæстæ кæнæ æнусон бæстæ.

Уыцы фæндагыл ацæуынмæ тагъд кæнын нæ хъæуы. Фæлæ, хъыгагæн, ацы мæнг дуне бирæ рæстдзинæдтæ цух у… Зæгъæм, ермайнаг Хъороты Агор йæ райгуырдæй 159 азы фæстæ ацыд уыцы фæстаг фæндагыл, фæлæ бирæтæ та æнæрæстæджы атагъд кæнынц уыцы бынатмæ.

Ацы рæнхъытæ чи кæсы, уыдонæн се ‘ввахс адæм бирæ фæцæрæнт, фæлæ, æвæццæгæн, уыдонæй дæр стæм разындзæнис, æввахс адæймаг уыцы бæсты кæмæн нæй.

Уæдæ ацы рæнхъытæ чи фыссы, уымæн дæр бирæ ис уыцы æнусон бæсты чи ис, рухс кæмæн фæкæны, ахæмтæ.

Тугхæстæджыты кой нæ кæнын, фæлæ мын се ‘хсæн ис, æнæхъæн Ирыстоны зындгонд чи уыдысты, ахæмтæ дæр.

Абоны онг дæр мæ фыссæн блокнот æмæ телефоны баззадысты кæмæн сæ фатерты, кæмæн сæ чырæг телефонты номыртæ, фæлæ сæ мæ цæст аппарын нæ уарзы. Афтæ мæм кæсы, цыма мæ телефоны сæ номыртæ куы уой, уæд нырма удæгас сты…

Уыдонимæ уыдысты Ирыстоны номдзыддæр удгоймæгтæ: Джусойты Нафи æмæ Кучиты Юри, Джыккайты Шамил æмæ Хетæгкаты Хъазыбег, Уататы Бибо æмæ Дзиуаты Анатоли, Уарзиаты Вилен æмæ Хуадонты Зураб, Еналдыты Аслæнбег æмæ…

Стыр хъыгагæн, рæстæг куыд цæуы, афтæ уыцы номхыгъд фылдæрæйфылдæр кæны.

Иу мæйæ чысыл фылдæры размæ та ацы сау номхыгъдмæ ноджы бафтыд мæ хорз, мæ зынаргъ хæлар æмæ æмгар, Ирыстоны номдзыд хъæбул Андиаты Сослан. Сосланмæ кæд фæстаг азты бирæтæ фылдæр дзырдтой Петрович, уæд æй æз та, кæд, мæнæй хистæр уыд, уæддæр æй раздæрау хуыдтон Сос. Мæнæн мæхи дæр уый Хъазыбег никуы схуыдта, фæлæ мæм, цæмæдæр гæсгæ, дзырдта мæ мыггагæй. Куы-иу амбæлдыстæм, уæд-иу мæм дардæй хъуамæ рахъæр кодтаид: «Салам, Челехсаты!»

Сослан уыд Ирыстонæн иумæйаг уарзон хъæбул, бирæ уарзта Хуссармæ цæуын дæр, йæ хорз хæлæрттæм. Уыцы рæстæджы йæхæдæг нуазгæ нæ кодта, фæлæ-иу олимпиадæтæм кæнæ дунеон чемпионаттæм цæуынвæнд куы кодта, уæд-иу æнæмæнг хъуамæ æрцыдаид Хуссармæ… Арæх-иу дзырдта афтæ: «Сымах мын куы скувут, уæд мæ хъуыддæгтæ рæстмæ ацæуынц».

90-æм азты Хуссар Ирыстоны уæззау рæстæджытæ куы уыд, уæд Сослан куыста Цæгат Ирыстоны спорткомитеты сæрдарæй æмæ тынг æххуыс кодта йæ хуссайраг æмбал Хъуылымбегты Барисæн, кæцыимæ цард тынг хæларæй. Уæдæ уæгъдибар хъæбысхæстæй ирæтты ‘хсæн фыццаг дунеон чемпион Бестауты Алымбеджы номыл цы номарæн турнир цыд уыцы рæстæджы Цхинвалы, уырдæм дæр-иу йæ æххуысы къух бадардта. Уымæй дарддæр ма Хуссар Ирыстоны тренертæ йæ амынддзинадмæ гæсгæ истой мызд Цæгаты. Уыцы уæззау рæстæджы уый уыд стыр æххуыс Хуссары спорты рæзтæн.

Арæх-иу нæм æрцыд алыхуызон турниртæм, стæй йæ хæлæртты уынынмæ. Хæлæрттæ та йын бирæ уыд Хуссар Ирыстоны, уæлдайдæр йæ раздæры æмбæлттæ Хъуылымбегты Барис, Джиоты Руфин, æмæ Тедеты Маряк. Фæстаг хатт ма нæм æрцыд æртæ азы размæ мæ хæлæрттæ Уататы Зелимхан æмæ Калоты Виталиимæ, шахмæттæй Дзауы цы æрвылазон турнир вæййы, уырдæм. Сихор кæнынмæ нæхимæ хæдзармæ бауадыстæм æмæ уынгмæ куы рахызтыстæм, уæд нæм бахатыд (раздæр та-иу æм мах нæхæдæг хатыдыстæм), цæмæй йæ хуссайраг хæлæрттимæ къам сиса. Чи зоны, йæ зæрдæйæ хатыд, йæ фæстаг балц кæй у Хуссармæ æмæ уымæн сисын кодта къам дæр…

Сосланимæ кæмдæриддæр ма фембæлдаиккам — кæрæдзиимæ æдзух кодтам хъазæн ныхас. Кæй зæгъын æй хъæуы, Сослан дæр Зелимхан æмæ Виталиау турнирмæ хуынд уыд куыд кадджын уазæг, куыд мæ хорз хæлар, афтæ. Фæлæ уæддæр иу хæларадон хъазт акодтам шахмæттæй уыцы бон æмæ мын карз тохы фæстæ фембылд.

Уый фæстæ-иу куы фембæлдыстæм, уæд-иу ын æз дæр хъазгæйæ дзырдтон: Сос, ды дыууæ Олимпиадæйы чемпион дæ, фæлæ дыууæ хатты олимпаг чемпионы никуы рамбылдтай, æз та рамбылдтон.

Уыцы турниры ма Уататы Зелимхан æмæ Калоты Виталик дæр акодтой фæйнæ хæларадон хъазты, уыдон та Джусойты Нафиимæ. Журналисттæ сын сæ къам систой æмæ сæ социалон хызæджы, Фейсбукмæ баппæрстой. Æз Фейсбукы къам куы федтон, уæд ын йæ быны бафыстон: «Хорз адæм, уæхи цæстæй уынут, Нафийы ныхмæ Цæгат Ирыстоны иугонд командæ куыд хъазыд, уый. Стыр цымыдисаг хъазты æмæ карз тохы фæстæ рабæрæг ис, æртæ гуыппырсар лæджы зæронд лæг иунæгæй кæй амбылдта, уый». Сосланæн мæ фыст чидæр фенын кодта æмæ бирæ фæхудт. Куы фембæлдыстæм, уæд мын афтæ дзуры: «Челехсаты, фидæнмæ турнирмæ немæ кæнæм гроссмейстер Алексей Дреевы æмæ фенæм, чи рамбула, уый. Стæй мын демæ та уыдзæнис матч-реванш æмæ дæхи бацæттæ кæн». Хъыгагæн, ацы аз Сосланæн нæ бантыст æрцæуын Дзаумæ. Хуынды гæххæтт æм куы радтой, уæд мæм телефонæй æрдзырдта æмæ афтæ зæгъы: «Челехсаты, ты подготовился к матчу-реваншу?» Æз ын куы загътон, цæттæ дæн кæддæриддæр, уæд та мын афтæ дзуры: «Челехсаты, хъыгагæн, мæ бон нæ бауыдзæнис ныццæуын ацы хатт турнирмæ… Мæнæ ацы бонты Мæскуымæ тæхын рынчындонмæ, фæлæ куы ‘рыздæхон, уæд Зелим æмæ Виталиимæ комкоммæ цæуæм дæумæ, Дзаумæ. Иуæй дын дæ хæдзары Музейы мæ майдантæй иу хъуамæ æрцауындзон, иннæмæй та дæ хъуамæ реванш райсон». «Табуафси, æнхъæлмæ уæм кæсын», — уыд мæ дзуапп.

Мæскуыйы рынчындоны куы хуыссыд, уæд-иу æм лæппутимæ адзырдтам… Кæй зæгъын æй хъæуы , рынчындоны хуысгæйæ æнæркаст нæ уыд, фæлæ йæ ныхæстæм гæсгæ уæддæр уæлдай бузныг уыд Таймазты Артурæй, æппæт дæр, дам, аразы, цæмæй мацы цух уон.

Фæстагмæ телефоны йæ хъæлæс ныллæгæйныллæгдæр кодта, мах æй хатыдыстæм, дзурын ын зынæй-зындæр кæй кæны æмæ йæ нал тыхсын кодтам…

Стыр хъыгагæн, ацы хатт йæ ныхас нал сæххæст кодта, фæсайдта нæ, Дзаумæ нал æрцыд…

Ноябры мæйы, Уастырджийы къуырийы мæм нæ номдзыд тренер Тедеты Дзамболат Мæскуыйæ æрдзырдта телефонæй æмæ мын афтæ зæгъы: Хъазыбег, стыр хъыгаг хабар дын хъусын кæнын, фæлæ æндæр гæнæн нæй. Сахаты размæ йæ цардæй ахицæн Сослан…

Ирыстоны знæгтæ ахæм цаутæ хъусæнт, нæ фыдæлты уæзæгыл та Сосланы хуызæн гуырдтæ цы гуыра, уый нын Иунæг Стыр Хуыцау ма бахæлæг кæнæд!

Мæнæ ацы æмдзæвгæ та фыст æрцыдис йæ дыууиссæдзæм бонмæ æмæ уын æй уæ размæ хæссын. Сослан та рухсаг уæд!

Фæстаг рæстæджы социалон хызæджы фарстæуы, Беслæны аэропортыл кæй ном сæвæрдæуа, уый тыххæй. Уыдонимæ ис Андиаты Сосланы ном дæр. Мæ хъуыдымæ гæсгæ, Сосланы ном сæнусон кæныны тыххæй йын йæ ном сæвæрын хъæуы, спортимæ баст чи у, ахæм стыр Ног галуаныл. Аэропортыл та сæвæрын хъæуы, æнæхъæн дунейы хъуыстгонд, номдзыд ирон хæдтæхæгскъæрæг Цхуырбаты Харитоны кæнæ Дзусаты Ибрагимы ном.

 

Дзæнæтыбадинаг

Андиаты Сосланæн

 

Ды, Сос, уыдтæ цæугæ Мæсыг нæ Иры,

Нæртон Сосланау сдæ легендæ ныр.

Болайы фæдон, сгуыхт уыдтæ дунейы,

Дæ гауыз уыд Зилахарæн йæ быдыр.

 

Олимпæй ды зæрин майдан куы ‘рхастай, —

Уæд Иры ном Сæнайы хохмæ систай!

Уæлахизтæ кæддæриддæр ды кодтай,

Сæрыстырæй ироны ном фæхастай.

 

Нæ Ирыстон æнæкæрон ды уарзтай,

Йæ сæрвæлтау лæгдзинæдтæ æвдыстай.

Ирон богæлттæн айгæрстай фæндаг,

Иры тырыса кадимæ фæхастай.

 

Цæмæн фæсайдтай де ‘рдхæрдты, нæртон лæг?

Цæссыгкалгæ цæмæн ныууагътай мах?

Уыдтæ æгас бæстæн хæрзгæнæг

Дæ уд бæрзонд арвмæ фæтахт.

 

Дзау, 6.12.2018 аз

 

ЧЕЛÆХСАТЫ Хъазыбег

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here