Йæ уды арфы курдиаты цæхæр судзы

0
45

 

Ирыстоны музыкалон аивадæн зæрдиагæй чи лæггад кæны, адæмы зæрдæмæ йæ курдиатæй кæддæриддæр рæсугъд фæндаг чи ары, уыдонæй иу у зындгонд зарæггæнæг, РЦИАланийы адæмон артист ДАУЫРАТЫ Эдуард. Йе сфæлдыстадæн ын аккаг аргъ цы дзыллæтæ кæнынц, уыдон æй уарзонæй хонынц «Нæхи Эдик».

Фидæны зындгонд зарæггæнæг райгуырд Хуымæллæджы. Йæ бинонтæ уыдысты, йæхи фæллойæ цæрын чи фæрæзта æмæ хъæубæстæн рæсугъд æгъдау дæттынмæ чи арæхст, ахæм рæстаг хистæртæ. Эдуард куы фембаргæ, уæд бацыд сæ хъæуы астæуккаг скъоламæ. Зæрдæргъæвд уыд ахуырмæ, архайдта хихъхъæппæрисадон къорды. Йæ уарзондæр предметтæй иу уыд истори. Сæ ахуыргæнæг сын-иу рагон дунейы, нæ бæстæйы æмæ Ирыстоны тыххæй мидисджын æрмæг куы амыдта, уæд-иу æй лæппу йæ зæрдыл æнцонтæй бадардта.

Раст иу бонау атахтысты йæ ахуыры азтæ, æмæ цардбæллон лæппу йæ гæххæттытæ балæвæрдта ЦИПУ-йы историон факультетмæ. Сыгъдæг æмæ арф денджызы кæсаг йæхи куыд сæрибар æмæ æхцонæй фенкъары, афтæ Эдуард дæр уæлдæр скъолайы ахуыры рæстæг зæрдиагæй фылдæр кодта йæ зонындзинæдтæ. Аргъ ын кодтой æмæ йыл аудыдтой факультеты ахуыргæндтæ æмæ ахуыргæнджытæ. Уый дæр сын хорз дзуапп лæвæрдта йæ рæсугъд æгъдау æмæ ахуыры æнтыстытæй, сæ зонды хъуыды дæр сын йæ зæрдæйы арф æвæрдта, иудадзыг куыста йæхиуыл. Уыцы-иу рæстæг ма архайдта университеты æхсæнадон царды.

Иуахæмы йын йæ зард фестиваль «Студентты уалдзæджы» фехъуыста зындгонд хормейстер, УФ-йы сгуыхт артисткæ Кокойты Агуындæ. Фидарæй йын загъта, зарæггæнæджы бæллиццаг фидæн æм кæй æнхъæлмæ кæсы. Æмæ йæ æрбахуыдта, разамынд цы зарæггæнджыты къордæн дæтты, уырдæм. Кæд дзы бирæ рæстæг нæ фæзарыд, уæддæр ын ацы зындгонд зарæггæнджыты къорд радта йæ вокалон курдиатыл баууæндыны тых. Æмæ Эдуард историон факультет каст куы фæци, уæд Дзæуджыхъæуы аивæдты училищейы ахуыр кæнын райдыдта. Раст уыцы рæстæг Мæскуыйы театралон институтмæ (ГИТИС-мæ) ахуыр кæнынмæ æрвыстой Ирыстонæй курдиатджын фæсивæды къорд. Эдуард дæр уыд уыдонæй иу.

Нæ бæстæйы сæйраг горæты номдзыддæр аивадон уæлдæр скъолатæй иу ГИТИС-ы йемæ ахуыр кодтой Ирыстонæй абон зындгонд зарæггæнджытæ Хъабанты Валодя, Сæбанты Валери, Цæрикъаты Феликс, Тайсауты Валодя, Цæрикъаты Беллæ. Ам дæр Эдуард йæ хорз ахуыры фæрцы хызт сфæлдыстады бæрзæндтæм.

Мæскуыйы театралон аивады институт æнтыстджынæй каст куы фæци æмæ Дзæуджыхъæумæ куы ссыд, уæд кусын райдыдта музыкалон театры. Йæ къæсæрæй фыццаг бон куы бахызт, уæдæй йыл хи хъæбулау аудын райдыдтой ирон вокалон аивады зæрингуырдтæ Билаонты Долорес, Мыкагъаты Петр, Хъуылаты Елхъан, Бæцæзаты Юри.

— Адæймаг хъуамæ уарза, йæ курдиаты цæхæр кæм æхсиды, уыцы куыст, — зæгъы Эдуард. — Æз зарын адæмæн, сæ цæстыты цæхæр æмæ къухæмдзæгъд мын сты зынаргъ, адджын æмæ уарзон, мæ курдиаты рæзтæн æппæты стырдæр хорзæх, разæнгардгæнæг тых. Аивады чидæриддæр ис, уыдон хистæрæйкæстæрмæ, фыццаджыдæр, хъуамæ хъуыды кæной сæ адæмæн хорзы цæуыныл. Фæнды зарæггæнæг, фæнды театры артист, хъуамæ аивады йæхи ма уына, йæ паддзахадон хорзæхтæй схъæлбæрзæйæ ма рацубацу кæна, хиппæлойæ кадмондаг ма уа, фæлæ, йæ уды арфы цы курдиаты цæхæр судзы, уымæй бонзонгæйæ, удуæлдайæ хорзы цæуа йæ дзыллæйæн.

Музыкалон театры сценæйы æвæрд дунеон, уырыссаг æмæ ирон композиторты оперæты æмæ опереттæтæй бирæты архайдта. Фæлæ сæ зынгæдæртæ сты Чайковскийы «Евгений Онегин»-ы — Ленский, «Пиковая дама»-йы — Герман, Масканьийы «Сельская честь»-ы — Торридо. Ацы театры иу сфæлдыстадон æнтыстæй иннæмæ хизгæйæ, Эдуард фæкуыста 2008 азмæ. Зарæггæнæг йе сфæлдыстадон куыстæн фылдæр æмæ хуыздæр гæнæнтæ куы нæ агура, уæд йæ курдиаты цæхæр мынæг кæй кæны, уыцы ацæгдзинад Эдуардæн хорз зонгæ у. Æмæ агуры гæнæнтæ канд оперон хуызы нæ, фæлæ адæмон, эстрадон зарæджы фæрцы дæр адæмы зæрдæтæ рухс кæныныл. Уый та йын, иттæг хорз кæй æнтысы, уымæн æвдисæн, бирæ азты дæргъы æнтыстджынæй кæй кусы РЦИ-Аланийы Культурæйы министрады национ инструментты паддзахадон æмæ Суанты Кимы номыл эстрадон паддзахадон оркестримæ. Хицæн вокалон номыртæ сарæзта нæ зындгонд фæндырдзæгъдджытимæ, РЦИ-Аланийы адæмон артисттæ Евгений Воложанин æмæ Хуытыгаты Маринæимæ.

— Дауыраты Эдуардимæ сфæлдыстадон куыст кæй кæнын, уымæй дæн сæрыстыр. Йемæ лæгæйлæгмæ базонгæ дæн ивгъуыд æнусы 80-æм азты. Уыцы рæстæг куыстон Цæгат Ирыстоны падддзахадон филармонийы. Эдуард дæр уым куыста æмæ-иу иумæ арæх цыдыстæм сæрмагонд концерттимæ республикæйы районтæм, хæххон æмæ быдираг хъæутæм. Кæддæриддæр ныл-иу аивадуарзджытæ æмбæлдысты æхсызгонæй. Уæдæ бирæ хæттыты архайдтам стыр республикон аивадон изæрты, æппæтуæрæсеон конкурсты, — зæгъы Евгений Воложанин. — Æз Эдуарды базыдтон курдиатджын зарæггæнæгæй, зæрдæхæлар æмæ раст адæймагæй, хорз æмбалæй. Мæхæдæг зарджытæ фыссын куы райдыдтон, уæд сæ фыццæгтæ адæммæ чи рахаста æмæ сæ кæй фæрцы базыдтой æмæ бауарзтой, уый уыд Эдуард. Абон дæр æндæр зарджытимæ мæ уацмыстæ сты йæ репертуары. Мæнмæ гæсгæ, абоны бон Дауыраты Эдуард у Ирыстоны хуыздæр æмæ курдиатджындæр зарæггæнджытæй иу. Йæ вокалон æрмдзæф хæдхуыз æмæ бирæвæрсыг кæй у, уымæй йын йæхи сæрмагонд бынат ис ирон культурæйы азфысты æмæ хæзнадоны. Бирæ азты дæргъы Дауыраты Эдуардимæ сфæлдыстадон куыст кæны Суанты Кимы номыл паддзахадон эстрадон оркестры солисткæ, РЦИ-Аланийы сгуыхт артисткæ Дзахойты Зæлинæ.

—  Эдуардимæ бирæ азты кусын нæ эстрадон оркестры, уымæй уæлдай стæм хæлæрттæ, — зæгъы Зæлинæ. — Куыд адæймаг æмæ куыд зарæггæнæг, афтæ Эдуардæн аргъ нæй. Йæхиуыл кусы иудадзыгдæр, уыимæ цыфæнды афон дæр цæттæ у æмбалæн, æмгарæн, æмкусæгæн, хæстæгæн баххуыс кæнынмæ. Цины уа, тыхст рæстæг йæ фармæ æрбалæууынмæ. Эдуард йæ адæмы æцæг иузæрдион хъæбул кæй, у, уый та зыны ирон зарæгæй. Нæ композиторты, адæмон сфæлдыстады вокалон уацмыстæн цы стыр аргъ кæны, йæ курдиаты, йæ зонды фæрцы нæ дзыллæйы æхсæн иудадзыгдæр кæй парахат æмæ уарзын кæны, уымæй. Æз дзы уый тыххæй уæлдай бузныг дæн. Мæ зæрдæ йын зæгъы, кæддæриддæр йæ адæмæн йæ æрмдзæфы цæхæр зæрдæрухсæй куыд лæвар кæна. Йæ дзæбæх бинойнаг Людæимæ йæ кæстæрты хорздзинæдтæ уынгæйæ, бирæ азты куыд цæра.

Дауыры-фырт канд курдиатджын зарæггæнæг нæу, фæлæ ма йæ нæ адæм зонынц дæсны публицистæй дæр. Нæ республикон газеттæ æмæ журналты арæх мыхуыргонд æрцæуынц йæ рецензитæ, очерктæ нæ культурæйы æмæ аивады зиууæтты тыххæй. Эдуард цæуыл, кæнæ кæуыл фæнды куы фæфыссы, уæддæр йе ‘рмæджыты разыны йæ рæстаг цæстæнгас аивадмæ, царды æмæ æхсæнады абоны уавæрмæ.

— Фæсарæйнаг æмæ уырыссаг зарджытæ тынг хорз сты. Æнæ уыдон нæ цард уаид æгъуыз. Фæлæ сæйраджы-сæйрагдæр мæ хæсыл нымайын ирон лирикон, адæмон зарджытæ нæ дзыллæйæн уарзын кæнын. Нæ номдзыд композитортæ Кокойты Тæтæрхъан æмæ Аслан, Хаханты Дудар, Плиты Христофор, Гæбæраты Илья, Æлборты Феликс, Гæздæнты Булат, Бериты Алыбег, Кокайты Барис нын цы зарджытæ ныффыстой æмæ фыссынц, уыдон мæ удæн сты æппæты зынаргъдæр æмæ хæстæгдæр. Уымæн æмæ сæ хъуысы ирондзинад, фарн æмæ намыс æвдисæг зæлтæ. Цас сæм нæ адæм, уæлдайдæр та кæстæртæ, фылдæр хъусой æмæ сæ тынгдæр бауарзой, уый бæрц зæрдæйæ уыдзысты хъæздыгдæр, — зæгъы Эдуард.

Ныртæккæ Эдуард йæхи цæттæ кæны йæ юбилейон концертмæ. Куыд зæгъы, афтæмæй арæзт уыдзæн уырыссаг, фæсарæйнаг, ирон адæмон æмæ нæ композиторты фыст уацмыстæй.

Æрæджы зындгонд зарæггæнæг, публицист Дауыраты Эдуард сбæрæг кодта йæ 60 азы юбилей. Æмæ йын нæ зæрдæ зæгъы царды æмæ сфæлдыстадон куысты стыр амонд!

ГАСАНТЫ Валерии

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here