Михайловскы фæрнджын скъола

0
221

 

Математикон ахуырады мæскуыйаг центр æмæ Уæрæсейы Федерацийы Ахуырады министрад æрæджы сарæзтой нæ бæстæйы æппæты хуыздæр скъолаты номхыгъд. Уырдæм хаст æрцыдысты Цæгат Ирыстоны, Михайловскы хъæуы, Æрхонкæйы 1-æм æмæ Мæздæджы районы станицæ Троицкы астæуккаг скъолатæ. Михайловскы хъæуы скъолайы директор МЕДОЙТЫ Аркадийы хъуыдымæ гæсгæ, Мæскуы сын ахæм бæрзонд хæрзиуæг кæй саккаг кодта, уый, фыццаджыдæр, ахуыргæнджыты æнтыстдзинад у. Уый загъта:

— Скъола йæ равзæрдæй абонмæ амондджын уыдис, чи дзы куыста æмæ кусы, уыцы дæсны ахуыргæнджытæй. Сæдæ азæй фылдæр цæуы скъолайыл, æмæ уыцы рæстæгмæ æхсæнадон цардмæ бирæ фæзминаг адæймæгты афæндараст кодта, æнæхъæн бæстæйы хорзæн дæр йæ куыст, йæ хъару чи не ‘вгъау кодта, ахæмты. Уыцы зындгонд адæймæгтæй иу уыд, абон не скъола кæй кадджын ном хæссы, уыцы ахуырдзау, Советон Цæдисы Хъæбатыр, Ленины Орден æмæ Сыгъзæрин Стъалыйы кавалер Аркадий Селютин.

 — Скъолайæн бындур чи сæвæрдта?

— Канд не скъолайæн нæ, фæлæ нæ хъæу Михайловскæн дæр бындур сæвæрдтой немыцаг колонисттæ. Уæрæсейы алы рæттæй Дзæуджыхъæумæ æрбафтыдысты 1863 азы. Куыд диныл хæст адæм (лютеране), афтæ сарæзтой кирхæ, немыцаг аргъуан. Уым байгом кодтой иукъласон скъола хъæуы сывæллæттæн. Фæлæ иу кълас æппæт сывæллæтты фаг нæ уыд, æмæ уæд 1913 азы сæхи хъару æмæ фæрæзтæй сарæзтой ног скъола. Уыцы иууæладзыгон бæстыхай абон дæр кусы, кæд ыл 106 азы цæуы, уæддæр. Уый у не скъолайы райдайæн кълæсты бæстыхай. Ахуыр дзы кæнынц 1-4-æм кълæсты сывæллæттæ. Æдæппæт дыууадæс къласы. 5-11-æм кълæстæ та сты скъолайы сæйрагдæр, æртæуæладзыгон бæстыхайы. Арæзт æрцыд 1976 азы.

1914 азы райдайæны скъоладзауты нымæц уыдис 148, абон та — 807. Скъолайы фыццаг директор уыд Иван Роде. 1939 азы скъола скодтой авдазон, 1976 азæй фæстæмæ та у астæуккаг. Культурон-рухстауæн куыст дзы райдыдта, 1926 азы ардæм Стъараполæй æрыгон бинонтæахуыргæнджытæ Эльмирæ æмæ Ганс Клемент куы æрбацыдысты, уæд. Уыдоны арф зонындзинæдты фæрцы скъолайы царды æмæ йæ хъомылгæнинæгты къухы бирæ æнтыстдзинæдтæ æфтыд. Сæ рауагъдонтæ систы инженертæ, дохтыртæ, ахуыргæнджытæ. Бирæ азты дзы директортæй куыстой Кудзаты А., Кæркуысты И., М.Авилова, Хъайтыхъты Т., Хъайтыхъты К., Чысиаты А., Уæлыгæсты Э., Джиоты Т. Хорз ахуыргæнджытæ нæм ис абон дæр.

— Иугæр ахуыргæнджыты кой скодтай, уæд нын сæ ранымай.

— Се ‘ппæт дæр сты, бæрзонд квалификаци кæмæ ис, ахæм фæлтæрдджын æмæ дæсны специалисттæ. Сæхиуыл бирæ кусынц, æмæ уыцы хъуыддаг у нæ уæлахизты бындур. Цæгат Ирыстоны сгуыхт ахуыргæнджытæ сты Цъæхилты Тамарæ, Тогойты Луизæ æмæ Бекмæрзаты Светланæ. Райдайæн кълæсты ахуыргæнджытæ Мæхъиты Иринæ, Хъороты Маринæ æмæ Ноннæ Москальчук та сты республикон æмæ регионалон конкурсты уæлахиздзаутæ, алы республикæты мастер-класстæ кæнджытæ. Физикæйы ахуыргæнæг Баликъоты Зинæйы куыст мыхуыргонд цæуы федералон журналты.

— Бæрзонд хæрзиуæг уын саккаг кодта Федерацийы Ахуырады министрад. Цæй фæдыл?

— Нæ бæстæйы хуыздæр скъолаты номхыгъдмæ бахаудыстæм фарон. Уый нæ ахуыргæнджыты сгуыхтдзинад у. Уыдон сывæллæтты зонд æмæ зæрдæтæм куы нæ хæссиккой арф зонындзинæдтæ, куы нæ кусиккой семæ бæлвырд æмæ бæстон, уæд сывæллæттæм дæр хæрзиуджытæ нæ хауид, Иумæйаг паддзахадон фæлварæн дæр-иу æнтыстджынæй нæ радтаиккой. Мæскуы нын аргъ скодта нæ куыстæн, иумæйаг фæлварæны бæрæггæнæнтæм гæсгæ. Уымæй уæлдай ма скъоладзаутæ алы аз дæр архайынц алыхуызон олимпиадæтæ æмæ конкурсты: куыд республикон, афтæ Æппæтуæрæсеонты дæр. Æмæ уыцы мадзæлтты сæ къухы уæлахизтæ бафтыд. Скъоладзаутæй уæлдай æнтыстджындæр уæлахиздзаутæ уыдысты рауагъдонтæ: Раминæ Михрабиди æмæ Плиты Миленæ. Ацы аз дæр нæм ис, сыгъзæрин майданыл чи цæуы, ахæм скъоладзаутæ æртæ. Рагацау ахуыргæнджытæ райдыдтой сывæллæттимæ иумæйаг фæлварæнмæ цæттæ кæнын. Иунæг ахуыргæнæг дæр «нæ» нæ зæгъдзæн урокты агъоммæ кæнæ фæсурокты сывæллæттимæ уæлæмхасæн куысты фæдыл. Ацы аз иумæйаг фæлварæн нæ рауагъдонтæй дæтдзысты 36 адæймаджы.

— Фæкæсынхъуаг бинонтæй уæм цы ахуырдзаутæ ис, уыдонæн цавæр æххуыстæ кæнут?

— Социалон æгъдауæй хъахъхъæд чи цæуы, уыцы сывæллæттæн районы сæргълæууæджы уынаффæмæ гæсгæ, скъолайы хæрæндоны лæвæрд цæуы лæвар хæринаг. Ис нæм буфет дæр. Уæййаг дзы вæййы алцыдæр, сывæллæтты цы хъæуы, уыцы хæринæгтæ. Скъоладзаутæ зæрдиагæй æлхæнынц алыхуызон адджын гуылтæ, — туман иу гуылы аргъ. Æз буфетгæсæн бафæдзæхстон, æхца кæмæ нæй, уыцы сывæллæттæн дæр цæмæй лæвар дæтта гуылтæ. Уымæй ныл ницы æрцæудзæн.

Æххуыс сын кæнæм тетрæдтæ, ручкæтæ æмæ иннæ къæнцыларон товартæй дæр: дæттæм сын сæ лæвар. Скъолайы ахуырдзаутæй мах иунæг сом дæр не ‘мбырд кæнæм, районы æххуысæй æмæ нæхи хъаруйæ æххæст кæнæм нæ фарстытæ. Æрæджы нын скодтой проектонсметæ. Не скъола у цалцæггæнинаг. Саразын нæ хъæуы райдайæн скъолайы бæстыхайы алыварс быру, пъолтæ, ног ифтонггæрзтæ, дзаума æмæ техникæ раивын.

— Михайловскы хъæуы 11 мин бинонтæ цæры. Скъола та иунæг у. Æрæджы автобустæ радтой нæ республикæйы цалдæр скъолайæн. Уæ хъæуы сывæллæттæ дæрддзæф рæттæй куыд цæуынц ахуырмæ?

— Хъæуы мидæг цæуынц автобустæ, бирæ ныййарджытæ сæ сывæллæтты сæхæдæг æрбаласынц. Фæлæ нæм ахуыр кæны 15 сывæллоны Алханчуртæй. Уыдоны та алы бон дæр нæхи скъолайы «Газель» ласы дыууæрдæм, — загъта директор Медойты Аркади.

Михайловскы хъæуы скъолайы патриотон хъомылад бæрзонд æмвæзадыл æвæрд цæуы. Афæдзы дæргъы сывæллæттæн фембæлдтытæ вæййы Фыдыбæстæйы Стыр хæсты, Афганы хæсты æмæ фæллойы ветерантимæ. Æфснайынц сæ территори иумæ разæнгардæй. Скъолайы тыргъты та фенæн ис, сæрыстыр кæмæй сты, уыцы рауагъдонты æмæ зындгонд æхсæнадон архайджыты къамтæ, олимпиадæтæ æмæ конкурсты уæлахизæвдисæн кубоктæ æмæ Кады гæххæттытæ.

 САУТÆТЫ Тамилæ

 

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here