Хъæздыг уыдис Захъор

0
93

 

Хуссар Ирыстоны Захъоры хъæусоветы раздæр уыдис фондз колхозы: Цхилоны, Цъиры, Цъубены, Захъоры æмæ Цъолды. Се ‘ппæтæй хъæздыгдæр уыд Цъубены колхоз, куыд зæххæй, афтæ дыргъбæлæстæй дæр. Ам зад цыппар хуызы кæрдобæласы, фырадджынæй сæ ахæрæн нæ уыд. Фæлæ, хъыгагæн, абон сæ мыггаг фесæфт. Афтæ ма хъæздыг уыдыстæм æнгузтæй дæр. Колхоз-иу сæ тоннæгай ауæй кодта æмæиу се ‘хцайæ хъæугæ кусæнгæрзтæ балхæдта. Нæ хъæу ма хъæздыг у нуазыны донæй дæр, суадæттæ сты нæуæдз.

Цъубены колхоз дардта тынг бирæ фос, уыдысты æртæ скъæты баст. Алы скъæты дæр — æхсай сæрæй фылдæр. Кусæг галтæ нæм уыд дæс æмæ æртиссæдз сæры. Зæххытæ хуым кодтам гутæттæй, уæд трактортæ нæма уыд. Колхозы уыдис æртæ бригады, алы бригадмæ дæр — æртæ гутоны. Иу гутоныл ифтыгъд уыд 5-6 цæды. Хæдзарад-иу зымæг бацæттæ кодта йæ гутæттæ уалдзæгмæ. Колхозы разамынды куыстой авд адæймаджы. Уыдон-иу æмбырд скодтой æмæ-иу равзæрстой гутондартæ. Колхозонтæ зымæг дæр æгуыстæй нæ бадтысты. Быдыртæм ластой бынæттон хъацæнтæ.

Цъубены хъæуы цардысты Хацыртæ, Дриатæ, Хуыбылтæ, Пагæтæ æмæ Бедойтæ. Уыдон уыдысты иу хæдзары бинонтау æнгом. Уыдис сæм бирæ сæрæн фæсивæд. Уыдонæй колхозы цæвæгджынтæ уыд дæс æмæ ссæдзæй фылдæр. Уыгæрдæн-иу куы карстой, уæд-иу сæ зарын кæмтты нæрыдис. Сæ куыстхъомдзинад та дардыл хъуыстгонд уыдис, суанг ма-иу сæ сыхаг колхозтæ дæр фæхуыдтой зиутæм.

Хъæуæн йæ хъæлдзæг цард æрбайхæлдта Фыдыбæстæйы Стыр хæст. Ардыгæй хæстмæ ацыдис дæс æмæ ссæдз цæвæгджыны æмæ ма дзы æрмæст фондзæй æрыздæхтысты.

Колхозæн кæд йæ хъаруджын адæм ацыдысты хæстмæ, уæддæр ма дзы чи баззад, уыдон фидар фæлæууыдысты. Идæдз устытæ æмæ кæстæртæ райстой сæ хистæрты уæззау уаргъ æмæ колхозы цудын нæ бауагътой. Колхозæн уыдис æртæ мусы. Махæй иутæ æхсæв хызтой мусы галтæ, иннæтæ та мæкъуылтæ ластой. Мусы галты æхсæв хизгæ кодтой, бон — най. Æхсæвиу мæкъуылтæ чи ласта, уыдон дæр-иу райсом ацыдысты сæ ахуырмæ. Афтæ кæрæдзи ивтам.

Хорз нæм задис мæнæу, нартхор æмæ хъæбæрхор. Машинæтæ нæма уыд, æмæ мустæй мæнæу æмæ хъæбæрхор хордонмæ уæрдæттыл ластам. Тауинаг мæнæу-иу уыд хицæн «цæсты», хъæбæрхор æмæ цъæмæл дæр — хицæн «цæстыты». Нæ колхоз-иу паддзахадмæ мæнæу радта фæндзай тоннæйы.

Иу куысты бонмæ-иу колхозонæн лæвæрдтой æхсæз-авд килограммы нартхор. Колхоз-иу йæхицæн уалдзæгмæ бафснайдта сæдæ тоннæйы онг. Æвæргæ та йæ кодтой уисæй быд къутуты. Нартхор-иу уалдзæгмæ дзæбæх бахус, æмæ-иу дзы тауинагæн дæр равзæрстой, зæхкусæг адæмæн дæр-иу радтой.

Захъоры ком хъæздыг ком уыд, фæлæ колхозтæ фехæлынæй фæстæмæ адæм ныппырх сты алырдæм, æнæхицау фосы, дам, бирæгъ хæссаг у. Мæ уарзон ком Захъормæ куы ныццæуын æмæ нæ хъугæмтты хуымтæ куы фенын, уæд ставд цæссыгæй фæкæуын. Нæ хъæздыг хуымтæ нын хъæд байста…

Æз мæ райгуырæн хъæуы фæцардтæн фæндзай фондз азы, æмæ мæ зæрдæ риссы, æдзæллаг уавæрмæ кæй æрцыд, ууыл. Нæ фыдæлты хъæздыгад сындæггай сæфы. Чи разындзæн ахæм фæрнджын лæг, иу ранмæ та нæ чи æрбамбырд кæна?

ХАЦЫРТЫ Отар, Заводы поселок

 

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here