Стыр хæстæ — хицауады размæ

0
78

 

«Фыццаджыдæр мæ бузныг зæгъын фæнды Цæгат Ирыстон-Аланийы разамындæн, афтæ нæ кæй суазæг кодтой, фембæлдæн та æппæт хъæугæ фадæттæ кæй сарæзтой, уый тыххæй. Советы æмбырдтæ кæндзыстæм æппæт регионты дæр, афтæмæй иумæйагæй æвзардзыстæм хъуыддæгтæ, агурдзыстæм мадзæлттæ хуызæнæн сæ сæххæст кæнынæн. Ныр дæр Советы æмбырды фæткмæ цы фарстытæ хаст æрцыд, уыдон балæвæрдтой Цæгат Кавказы республикæты разамонджытæ. Цæгат Кавказы Федералон зылды 2025 азмæ конд рæзты паддзахадон программæмæ хъæуы бахæссын ногдзинæдтæ. Уыдæттæ домы Уæрæсейы Федерацийы Хицауады 2019 азы 11 февралы фидаргонд уынаффæ»,— знон Уæрæсейы Федерацийы Президенты Æххæстбарджын минæвар Цæгат Кавказы Федералон зылды Александр МАТОВНИКОВ ахæм разныхасæй байгом кодта Æххæстбарджыны цур Советы æмбырд

Ацы ахсджиаг æмбырды архайдтой нæ бæстæйы Цæгат Кавказы хъуыддæгты тыххæй министр Сергей Чеботарев, Уæрæсейы Æрдзон фæрæзты æмæ экологийы министры хæдивæг Сергей Ястребов, нæ бæстæйы Арæзтад æмæ цæрæнуæтты-коммуналон хæдзарады министры хæдивæг Максим Егоров, æндæр федералон бæрнон адæймæгтæ, РЦИ-Аланийы Сæргълæууæг Битарты Вячеслав, Цæгат Кавказы республикæты æмæ крайты разамонджытæ, федералон зылды минæварады кусджытæ. Александр Матовников куыд бафиппайдта, афтæмæй, ацы аз дæр æппæт республикæты паддзахадон æххæстгæнæг хицаудзинады оргæнтæм стратегион пъланкæнынады нысантæ царды рауадзыны охыл хауы стыр хæстæ.

Зындгонд куыд у, афтæмæй 2019 азы 13 февралы Уæрæсейы Хицауад сфидар кодтой «Уæрæсейы Федерацийы тыгъдадон рæзты тыххæй» уынаффæ. Уыцы ран Цæгат Кавказы Федералон зылдæн фæбæрæг кодтой сæрмагонд бынат, йæ райрæзтимæ бæттынц æппæт бæстæйы размæцыд. Афтæмæй ахсджиагдæр кæны æппæт æмвæзады хицаудзинады бæрнондзинад. Бæстондæр «Уæрæсейы Федерацийы тыгъдадон рæзты тыххæй» æмæ иннæ паддзахадон программæты, проектты тыххæй раныхас кодта Сергей Чеботарев. Йæ хъуыдымæ гæсгæ Æххæстбарджыны цур Совет у федералон зылды æппæт ахсджиаг æмæ вазыгджын хъуыддæгтыл æрдзурыны хорз фæрæз.

Цæгат Кавказы ахъаззаг рæзтæн

 

Сергей Чеботарев куыд радзырдта, афтæмæй бæстæ цы хуызы æмæ куыдæй рæза, æппæт уыцы программæтæ æмæ проекттæ фидаргонд æрцыдысты, хъуамæ алы республикæйы дæр уа хи стратегион рæзты программæ. «Фæнды мæ æртæ ахсджиаг фарстытыл æрдзурын, уый — стратегион пъланкæнынадыл, бюджеты фарстытыл æмæ Цæгат Кавказы рæзты программæйыл. Национ проекттæн ис дзуапдæттæг ведомствæтæ, мах хæс та у уыцы документы æппæт нысантæ æххæст кæнын. Куыд зонут, афтæмæй ис федералон зылды 2025 азмæ конд рæзты программæ, фæлæ йæ хъуамæ фæхъомысджындæр кæнæм, бæстæйы разамынд цы ног хæстæ сæвæрдта, уыдоны фæрцы. Цæгат Кавказæн бæстæйы тыгъдадон рæзты тыххæй программæйы фæбæрæг кодтой сæрмагонд бынат, уый хъуамæ æмбарæм, нæ хæстæ ноджы ахадгæдæр кæнынц», — загъта министр.

Куыд бафиппайдта, афтæмæй республикæты æмæ крайы разамонджытæй куырдтой, цæмæй сæм министрадмæ æрбарвитой Цæгат Кавказы рæзт цæй фæрцы æмæ куыдæй бантыстдзæн, уый тыххæй фæндæттæ æмæ уынаффæтæ. Советæн йæ иннæ радон æмбырдмæ æппæт уыцы фæндиæгтæ рахæсдзысты æмæ сыл æрдзурдзысты. Бюджеты тыххæй куыд загъта, афтæмæй 2019 азмæ сæйраг финансон документ фидаргонд æрцыд, æххæст æй кæнынц куыд бæстæйы, афтæ регионты дæр. Фæлæ ныридæгæн 2020 — 2021 азтæм бюджет кæнынмæ дæр бавнæлдтой, Цæгат Кавказы хъуыддæгты тыххæй министрад дæр архайы уыцы куысты.

«Æркæсут, кæд уæм цавæрдæр ахсджиаг нысантæ фæзынд, сæ сæххæст кæнынæн федералон æхца хъæуы, уæд уыцы куырдиæттæ æвæрут нæ размæ, мах бацархайдзыстæм проектты ахадындзинад федералон ведомствæты раз бахъахъхъæныныл. Цæгат Кавказы федералон зылды рæзты программæ æххæстгонд куыд цæуы, уымæ мах æппынæдзух нæ хъус дарæм, ис нын бастдзинад иннæ федералон ведомствæтæ æмæ республикæты разамонджытимæ. Цард куыд ивы, домæнтæ куыд ахсджиагдæр кæнынц, афтæ уыцы программæмæ дæр хъæуы ивддзинæдтæ æмæ уæлæмхасæнтæ хæссын. Уæрæсейы Федерацийы Президент цы ног Указтæ сфидар кодта, уыдон дæр Цæгат Кавказы ахъаззаг рæзтæн дæттынц ног фадæттæ», — загъта федералон министр.

Уыцы паддзахадон уынаффæты фæрцы Цæгат Кавказы бындурон арæзтады объекттæ æнæнхъæлæджы уавæрты бахъахъхъæныны охыл фæзындзæн фылдæр гæнæнтæ. Æрмæст 2019 азы уыцы нысанæн радих кæндзысты 500 милуан сомы. «Цæмæй æппæт уыцы инфраструктурæ хъахъхъæд цæуа, цæгаткавказаг республикæты сын сæ уавæр банывыл кæнæм, уымæн 30 миллиард сомæй фылдæр хъæуы, фæлæ уал нын ацы азæн 500 милуан сомы ратдзысты. Стыр пълантæ ис горæттæ Кисловодск æмæ Пятигорскмæ бындуронæй базилыны, аккаг уавæртæ дзы саразыны тыххæй. Уыдæттæ хауынц санаторон-курортон комплекс райрæзыны программæмæ. Дихгонд сын æрцыд 1,2 миллиард сомы. Цæгат Кавказы республикæты ахъаззаг рæзтæн сæрæвæрæнæн рахастой туризм. Хъуыддагæн лæвæрд æрцæудзæн 14 миллиард æмæ 200 милуан сомы. Инвестицион проекттæн баххуыс кæнынæн радих кæндзысты 3,5 миллиард сомы», — фæнысан кодта министр.

Федералон чиновник куыд фæбæрæг кодта, афтæмæй алы аз дæр хъуамæ кæной Цæгат Кавказы дунеон экономикон форум. Куыд радзырдта, афтæмæй цæттæ кæнынц хъæугæ документтæ, бавдисдзысты сæ Президентмæ. Форум саразынæн радих кæндзысты 500 милуан сомы. Федералон зылды хъомысмæ, гæнæнтæм ис Уæрæсейы иннæ регионты нæ, фæлæ фæсарæйнаг бæстæты æргом раздахæн. «Хъаспы денджызы цур паддзахæдтæ, Китай, Инди, иннæ бæстæтæ хæстæгдæр куы базонгæ уой Цæгат Кавказы фадæттимæ, йæ стратегион, геополитикон бынатимæ, уæд уый ратдзæн хъуыддаджы ног бастдзинæдтæ. Æрныхас кæнæн ис туризмы, агропромышленнон, транспортон æмæ æндæр ахсджиаг фарстытыл. Нæ бон у, стыр ахадындзинад кæмæн ис, ахæм нысантæ æвæрын, зæгъæм, Хъаспы денджызы порттæ Сау денджызы порттимæ баиу кæнын. Транспортон инфраструктурæ рапарахат кæныны охыл бацархайын хъæудзæн æфсæнвæндаджы æмæ уæлдæфон бастдзинæдтæ фæхъомысджындæр кæныныл», — фæнысан кодта Сергей Чеботарев.

Цæгат Кавказы туризмы къабазы рæзтæн конд æрцыдис централизацигонд хызæг, уымæй дарддæр — фонд. Æппæт хъуыддæгтæн лæвæрд цæудзæн æхца, 2019 азы — 270 милуан сомы; 2020 азы — 300 милуан сомы; 2021 азы — 330 милуан сомы. Туризмы рæзты паддзахадон программæмæ гæсгæ куыст цæудзæн туристон-рекреацион комплекстæ «Архыз», «Эльбрус» æмæ «Ведучи»-йыл. Федералон министр куыд загъта, афтæмæй ис фæндон, цæмæй Уæрæсейы æппæт регионты дæр фæзыной туристон комплекстæ. Куыд бамбарын кодта, афтæмæй сты комплекс «Мамысон» саразыны фарс, ныридæгæн уал йæ проектонхæрдзты документтæн дихгонд æрцыд 100 милуан сомы. Ахсджиагыл банымайгæ у, Цæгат Кавказы санаторонкурортон комплексы рæзтыл кæй бакусдзысты, уый дæр. Ныхасгæнæг республикæты разамонджыты размæ сæвæрдта туризмæн æнæмæнгхъæугæ æппæт фарстытыл æппынæдзух кусыны хæс.

Цæгат Кавказæн хъуамæ уа бæллиццаг бакаст

Сергей Чеботарев цы бæстон æмæ лæмбынæг ны- хас ракодта федералон зыл- ды райрæзты тыххæй, уым æргом аздæхта информацион тыгъдады фарстытæм. «Æрфарстыты бæрæггæнæнтæм гæсгæ, 2014 азы Уæрæсейы цæрджытæ дзыллон хабар- хæссæг фæрæзтæй æхсызгон цаутæ истой 22 проценты, ныртæккæ та — 80 процентæй фылдæр. Информацион тыгъдады рæзты программæ у хъæугæ, дихгонд ын цæуы 80 милуан сомы. Ныхас мæнгдзинæдтыл нæ цæуы, фæлæ хъуамæ газетты, телеуынынады, иннæ фæрæзты фылдæр æвдисой, Цæгат Кавказы хорзæрдæм цы ивддзинæдтæ цæуы, уыдæттæ. Æмбæхсын ницы хъæуы, фæлæ царды хорздзинæдтæ къаддæр не сты», — бафип- пайдта ныхасгæнæг.

Цæгат Кавказы хъуыддæгты тыххæй министр разамонджыты раз сæвæрдта пад- дзахадон программæты æппæт нысантæ афойнадыл æххæст кæныны карз домæн. Куыд бамбарын кодта, афтæмæй цавæрдæр аххосæгты тыххæй иуæй-иу республикæтæ 2017 азы конд инвестицион проекттæм нæма бавнæлдтой. «Зонут æй, федералон финансон ведомствæйæ æхца куыд зын райсæн у, æмæ ма сæ уый фæстæ ма бакус, уæд уымæй уæ фæндæгтæ, уæ дарддæры авналæнтæ æхгæнут. Цыдæриддæр уын Финансты министрадимæ бадзырдтæ ис, уыдоны домæнтæ сты æххæстгæнинаг, науæд уæ стыр ивартæ фидын бахъæудзæн», — бафæдзæхста Сергей Чеботарев.

Рæгъмæ ма рахаста, 8-10 апрелы Мæскуыйы Равдыстыты сæйраг центры Уæрæсе æмæ араббаг бæстæтæн цы хъуыддаджы фембæлд уыдзæн, уый фарста дæр. Министр куыд радзырдта, афтæмæй араббаг паддзахæдтæ Цæгат Кавказмæ кæсынц хорз цæстæй, фæндид сæ хæстæгдæр æй базонын, цавæрдæр хъуыддæгты дзы балæууын. «Мæ бон æрхæссын у Кувейт, Ирак, Сири, Катар, Алжир… Форуммæ ма æндæр араббаг бæстæты разамонджытæ, стырдæр компаниты хицæуттæ æрбацæудзысты. Рагагъоммæйы æмархайд куыд æвдисы, афтæмæй цæттæ сты нæ проекттæм æркæсынмæ, æрмæстдæр хъуамæ уой бæстон, хорз нымад, барст æмæ æргом. Курын республикæты хицæуттæй, цæмæй бацархайой ацы хъуыддаджы фембæлды, Цæгат Кавказы хъуыддæгты тыххæй министрадмæ барвитой сæ проекттæ, цы стыр ахадындзинад ис ацы форумæн, уый уын хъуамæ æмбæрстгонд уа», — загъта Сергей Чеботарев.

Æмбырды архайджыты базонгæ кодтой Цæгат Кавказы хъуыддæгты тыххæй ми- нистры ног хæдивæг Гаглойты Арсенимæ. Дарддæр ма æрныхас кодтой федералон зылды доны хæдзарады комплексы лыггæнинаг фарстытыл.

БУТАТЫ Эльзæ

 

ОСТАВЬТЕ ОТВЕТ

Please enter your comment!
Please enter your name here